- Տրված գոյականներից, ածականներից, դերանուններից, մակբայներից և ձայնարկություններից բայեր կազմի´ր:
Ա. Գոյականներից բայեր
-
Ծաղկել – ծաղիկ → ծաղկել
-
Քարանալ – քար → քարանալ
-
Անվանել – անուն → անվանել
-
Քարոզել – քարոզ → քարոզել
-
Ձևավորել – ձև → ձևավորել
Բ. Ածականներից բայեր
Մեծանալ – մեծ → մեծանալ
Բարձրանալ / բարձրացնել – բարձր → բարձրանալ
Կարմրել – կարմիր → կարմրել
Տափակել – տափակ → տափակել
Սրել – սուր → սրել
Գ. Դերանուններից բայեր
-
Ոչնչանալ – ոչինչ → ոչնչանալ
-
Բոլորվել – բոլոր → բոլորվել (բառը ստեղծագործական է)
-
Նույնացնել – նույն → նույնացնել
-
Ամբողջացնել – ամբողջ → ամբողջացնել
Դ. Մակբայներից բայեր
-
Կրկնել – կրկին → կրկնել
-
Արագացնել – արագ → արագացնել
-
Դանդաղել – դանդաղ → դանդաղել
-
Հաճախել – հաճախ → հաճախել
Ե. Ձայնարկություններից բայեր
-
Վայելուել կամ վայել – վա՜յ → վայել
-
Մկկալ – մկըկը → մկկալ
-
Տզզալ – տը՜զզ → տզզալ
-
Թռխկալ – թրը՛խկ → թռխկալ
2. Տրված բայերից նորերն ստացի´ր` դրանք բաղադրելով Բ խմբի նախածանցների հետ:
Ա. Նայել, կառուցել, գրել, ճառել, դառնալ, հայտնել:
Բ.Անդր, վեր, արտ, հակ, մակ, ստոր:
Նայել
Անդրադառնալ – անդր + նայել → ուշադրություն դարձնել ինչ-որ բանի
Վերնայել – վեր + նայել → վերև նայել
Արտնայել – արտ + նայել → դուրս նայել
Հակնայել – հակ + նայել → հակառակ ուղղությամբ նայել
Մակնայել – մակ + նայել → մակերեսորեն նայել
Ստորնայել – ստոր + նայել → ներքև նայել
Կառուցել
-
Վերակառուցել – վեր + կառուցել → նորից կառուցել
-
Արտակառուցել – արտ + կառուցել → սահմաններից դուրս կառուցել
-
Հակակառուցել – հակ + կառուցել → հակադիր կառուցվածք ստեղծել
Գրել
-
Անդրագրել – անդր + գրել → արձագանքել գրավոր ձևով
-
Վերագրել – վեր + գրել → վեր հղել ինչ-որ մեկին, վերադասին
-
Արտագրել – արտ + գրել → արտա/պատճենել
-
Հակագրել – հակ + գրել → հակառակ կարծիք գրել
-
Մակագրել – մակ + գրել → մակագիր անել
-
Ստորգրել – ստոր + գրել → ստորագրել
Ճառել
-
Անդրաճառել – անդր + ճառել → արձագանքել ճառին
-
Վերճառել – վեր + ճառել → կրկին ճառել
-
Արտճառել – արտ + ճառել → բարձրաձայն կամ հրապարակայնորեն խոսել
-
Հակճառել – հակ + ճառել → հակադրվել ճառով
Դառնալ
-
Անդրդառնալ – անդր + դառնալ → դարձի գալ, նկատի ունենալ
-
Վերդառնալ – վեր + դառնալ → վերադառնալ
-
Արտդառնալ – արտ + դառնալ → դուրս դառնալ (գրականում հազվադեպ է)
-
Հակդառնալ – հակ + դառնալ → հակադրվել
-
Մակդառնալ – մակ + դառնալ → մակերեսային վերադառնում
-
Ստորդառնալ – ստոր + դառնալ
Հայտնել
-
Անդրհայտնել – անդր + հայտնել → արձագանքել հաղորդմանն
-
Վերահայտնել – վեր + հայտնել → կրկին հայտնել
-
Արտահայտել – արտ + հայտնել → զգացմունք կամ միտք ցույց տալ
-
Հակահայտնել – հակ + հայտնել → հակառակ բան հայտնել
-
Մակհայտնել – մակ + հայտնել → մակերեսային հայտնել
-
Ստորհայտնել – ստոր + հայտնել → չհարգալից կերպով հայտնել
3. Արմատի կրկնությամբ տրված բայերը դարձրու բազմապատկական:
Տաշել → տաշտաշել
Ծամել → ծամծամել
Ծախել → ծախծախել
Ճաքել → ճաքճաքել
Քաշել → քաշքաշել
Ծալել → ծալծալել
Գզել → գզգզել
Խաբել → խաբխաբել
Բզզալ → բզբզզալ
4.Տրված բայերը պատճառական դարձնող ածանցները թվի՛ր:
-
Մեծացնել → -աց- / -ց-
«Մեծ» ածականից → մեծացնել՝ ստիպել մեծ լինել -
Հեռացնել → -աց-
«Հեռու» → հեռացնել՝ մի բան հեռու դարձնել -
Գգացնել → -աց-
«Գգալ» բայից → գգացնել՝ ստիպել գգալ կամ նման ազդեցություն թողնել -
Վախեցնել → -եց-
«Վախ» գոյականից → վախեցնել՝ մեկին վախեցնել, ստիպել վախենալ -
Հիշեցնել → -եց-
«Հիշել» բայից → հիշեցնել՝ ստիպել հիշել, հիշեցում անել -
Թռցնել → -ց-
«Թռնել» բայից → թռցնել՝ ստիպել թռնել, կամ տեղաշարժել արագ -
Տեսցնել → -ց-
«Տեսնել» բայից → տեսցնել՝ ստիպել տեսնել կամ ցույց տալ
5. Բառաշարքում ընդգծել բայերը՝ 8 բայ:
Արևագալ, թնդալ, ցախավել, զգալ, բղավել, ջահել, հմայել, ավել, շողալ, ձնհալ, շրխկալ, կոշկաթել, ծավալ, գդալ, սխալ, համակարգել, հողմարգել, ծամթել, ճնշել, անվայել:
Արևագալ, թնդալ, ցախավել, զգալ, բղավել, հմայել, շողալ, շրխկալ,
6. Հետևյալ բառերից սոսկական` ան, են, ն, չ ածանցների օգնությամբ կազմիր ածանցավոր բայեր:
Օրինակ՝ Ծեր — ծեր+ան+ալ
-
Հարց → հարցնել, հարցանել
(հարց տալ) -
Կիպ → կիպացնել, կիպել
(սեղմ դարձնել) -
Մահ → մահանալ
(մեռնել) -
Գեղեցիկ → գեղեցկանալ, գեղեցկացնել
(գեղեցիկ դառնալ / դարձնել) -
Վախ → վախենալ, վախեցնել
(վախ զգալ / վախեցնել մեկին) -
Մոտ → մոտենալ, մոտեցնել
(մոտ գալ / մոտեցնել մի բան) -
Բազում → բազմանալ, բազմացնել
(շատանալ / շատացնել) -
Կանգ → կանգնել, կանգեցնել
(կանգ առնել / կանգնեցնել) -
Կույր → կուրանալ, կուրացնել
(կույր դառնալ / կույր դարձնել) -
Ոչինչ → ոչնչանալ, ոչնչացնել
(անէանալ / վերացնել) -
Ուրախ → ուրախանալ, ուրախացնել
(ուրախ զգալ / ուրախացնել մեկին) -
Առաջ → առաջանալ, առաջացնել
(առաջ գալ / առաջացնել մի բան)
7. Տրված բայերը ածանցման միջոցով դարձնել բազմապատկական, ( ատ, ոտ կոտ, տ)
Օրինակ՝ Մրել-Մրոտել-մուր-ոտ-ել
-
Պատռել → պատռոտել, պատռատել
-
Ցատկել → ցատկոտել
-
Կտրել → կտրատել, կտրոտել
-
Նստել → նստոտել, նստատել
-
Պոկել → պոկոտել, պոկատել
-
Կոտրել → կոտրտել, կոտրոտել
-
Թռչել → թռվռալ, թռչոտել (հնարավոր ձև)
-
Խոցել → խոցոտել, խոցատել
-
Մորթել → մորթոտել
-
Գրել → գրոտել, գրատել
-
Կապել → կապոտել, կապկոտել
-
Տաշել → տաշտաշել, տաշոտել
-
Ծախել → ծախոտել, ծախտել
-
Ջարդել → ջարդոտել, ջարդրտել
-
Թշշալ → թշշոտել, թշշատել
-
Նստել (կրկնվում է) → նստոտել
-
Գզել → գզգզել, գզոտել
-
Ծամել → ծամծամել, ծամոտել
-
Ծակել → ծակոտել, ծակատել
8.Տրված բայերը ածանցման միջոցով դարձնել պատճառական,(ացն, եցն, ցն)
Օրինակ՝ Պայթել-պայթեցնել-պայթել-եցն-ել
-
Նստել → նստացնալ
-
Խմել → խմեցնալ
-
Խոսել → խոսացնալ
-
Հիշել → հիշեցնալ
-
Հագնել → հագացնալ
-
Իջնել → իջեցնալ
-
Քնել → քնածնալ
-
Մեծանալ → մեծացնալ
-
Փախչել → փախցնալ
-
Դողալ → դողացնալ
-
Խաղալ → խաղացնալ
-
Վախենալ → վախեցնալ
-
Թռչել → թռցնալ
-
Ծիծաղել → ծիծաղացնալ
-
Փայլել → փայլեցնալ
-
Առաջանալ → առաջացնալ
-
Կարմրել → կարմացնալ
-
Կատաղել → կատաղացնալ
-
Ամաչել → ամաչեցնալ
-
Գաղթել → գաղթացնալ
-
Հիշել → հիշեցնալ (կրկնում է)
-
Նկարել → նկարացնալ
-
Թանձրանալ → թանձրեցնալ
-
Սահել → սահեցնալ
-
Դողալ → դողացնալ (կրկնում է)
-
Շիկանալ → շիկացնալ
-
Խենթանալ → խենթացնալ
-
Պայթել → պայթացնալ
-
Հագենալ → հագեցնալ
-
Մոլորել → մոլորեցնալ
-
Մտնել → մտցնալ
8. Հետևյալ բայերից կազմիր կրավորական բայեր. ազատել, այրել, բռնել, կարդալ, դարսել, մոտեցնել, թափել, իմանալ, լուծել, տեսնել. կարել, հարգել:
-
Ազատել → ազատագործել
-
Այրել → այրածագործել
-
Բռնել → բռնագործել
-
Կարդալ → կարդացագործել
-
Դարսել → դարսագործել
-
Մոտեցնել → մոտեցուցագործել
-
Թափել → թափագործել
-
Իմանալ → իմացագործել
-
Լուծել → լուծագործել
-
Տեսնել → տեսագործել
-
Կարել → կարագործել
-
Հարգել → հարգագործել
9. Կազմել նախադասություններ հետևյալ բայերով. համաձայնել, պահպանել, պաշտպանել, վերաբերել, վերաբերվել, սուզվել, տուժել:
-
Համաձայնել
-
Նա վերջապես համաձայնեց մեր առաջարկին և պատրաստ է աշխատել մեզ հետ։
-
-
Պահպանել
-
Մենք պետք է պահպանենք բնությունը՝ դրա գեղեցկությունը պահպանելու համար։
-
-
Պաշտպանել
-
Դու պետք է պաշտպանես քո կարծիքը և չթողնես, որ ուրիշները կասկածեն դրա վրա։
-
-
Վերաբերել
-
Այս հարցը վերաբերում է մեր օրակարգի հիմնական թեմաներին։
-
-
Վերաբերվել
-
Նա միշտ վերաբերվում է մյուսներին լիակատար հարգանքով։
-
-
Սուզվել
-
Սուզորդները սուզվեցին խոր ջրերը՝ գտնելու կորած նավը։
-
-
Տուժել
-
Նա տուժեց ավտովթարից, սակայն բարեբախտաբար առողջական խնդիրներ չունի։
-









