Что такое тайна

Тайна – это нечто скрытое, неизвестное человеку. Она может быть связана с природой, человеческой душой, историей или даже обычной жизнью. Тайны всегда привлекали людей, потому что человеку хочется узнать то, что спрятано от глаз и понимания.

С одной стороны, тайна вызывает интерес и любопытство. Именно благодаря стремлению раскрывать тайны люди совершают открытия, изучают мир и развиваются. Многие загадки природы когда-то казались необъяснимыми, но со временем наука смогла найти ответы на них.

С другой стороны, тайна помогает сохранить что-то важное и личное. У каждого человека есть свои секреты, переживания и мечты, которыми он не всегда готов делиться с окружающими. Иногда тайна защищает человека, делает его внутренний мир особенным.

Что я думаю об этом мире, прекрасном и безумном

Мир, в котором мы живём, невозможно описать одним словом. Он одновременно прекрасен и безумен. В этом и заключается его главная загадка  он сочетает в себе противоположности, которые на первый взгляд кажутся несовместимыми.

Прекрасен этот мир в своей природе. Рассветы и закаты, шум дождя, бескрайнее небо всё это заставляет остановиться и задуматься о том, насколько удивительна жизнь. Люди тоже могут быть источником красоты: в добрых поступках, искренних улыбках, в поддержке, которую они дарят друг другу в трудные моменты.

Но вместе с этим мир кажется безумным. В нём происходят вещи, которые трудно понять и принять: несправедливость, конфликты, поступки, лишённые логики и человечности. Иногда кажется, что хаос управляет всем, а разум отступает на второй план. Это безумие пугает, заставляет сомневаться и искать ответы на вопросы, на которые не всегда можно найти объяснение.

Однако именно сочетание красоты и безумия делает мир живым. Если бы он был только идеальным, он стал бы скучным и предсказуемым. А если бы в нём было только безумие он был бы невыносим. Баланс этих двух сторон создаёт ту реальность, в которой мы учимся, растём и ищем своё место.

Я думаю, что важно не только видеть безумие мира, но и уметь замечать его красоту. Ведь именно от нашего взгляда зависит, каким этот мир будет для нас пугающим или вдохновляющим.

классное задание

1.Здесь можно переходить через дорогу (дорогу).

2.Я хочу перейти на другую сторону улицы (другую сторону улицы).

3.Расскажи про этого человека (этого человека)!

4.Мусор следует бросать в урну (урну).

5.Заверни подарок (подарок) в красивую бумагу (красивую бумагу).

6.Зачем он носит эту бороду (эту бороду)?

7.Зачем он обманывает своих родителей (своих родителей)?

8.Осторожно, не наступайте мне на ноги (ноги)!

9.Я поеду в Финляндию, Швецию, Норвегию (Финляндию, Швецию, Норвегию) на каникулах (каникулах).

10.Если я поеду в Европу, надо поменять
рубли на евро.

11.Его тошнит в автобусе.

12.На самолёт напали бандиты и захватили
заложников.

13.Она положила в кошелёк тысячу рублей
и повесила кошелёк на шею.

14.Выходи за меня замуж!
— А на что мы будем жить?
Только на стипендию?

15.Женщины борются за равноправие с мужчинами.

16.Она очень любит художественные фильмы,
потому что там она видит своих любимых артистов.

17.Этот артист хорошо загримирован под Ленина.

18.Не садитесь на стол, это плохая примета.
Сядьте лучше на диван или табуретку.

19.Меня всегда раздражает, когда люди ведут себя неделикатно.

20.Я не променяю мою подругу
на никакую другую.

21.Возьми меня под руку.

22.Ты можешь рассчитывать на мою поддержку.

23.Вы можете обратиться за помощью на кафедру.

Упражнение 44. (ТРКИ-3, ТРКИ-4)
Закончите предложения, вписывая подходящую по смыслу и употреблению лексику.

  1. Надо повторить правило.
  2. Надо посадить дерево.
  3. Не надо нападать на животных.
  4. Я хочу разделить яблоко на части.
  5. Я истратил деньги на покупки.
  6. Я могу рассчитывать на помощь.
  7. Он болеет за свою команду.
  8. Садитесь за стол.
  9. Я верю в успех.
  10. Можно надеяться на лучшее.
  11. Он рассказывает про свою жизнь.
  12. На сколько этот дом больше?
  13. Во сколько раз этот дом больше?
  14. Вчера я наткнулся на старого друга.
  15. Его надо наказать за ошибку.
  16. Я не хочу поддерживать эту идею.
  17. Он ударился о стену.
  18. Я буду жаловаться на шум.
  19. Нужно бороться за свободу.
  20. Он бросил бумажку в урну.
  21. Он положил документы в папку, или под книгу, или на стол.
  22. Я тебя уважаю за честность.
  23. Вы допустили ошибку.
  24. Объявляю вам благодарность.
  25. Самолёт терпит крушение.
  26. Поезд потерпел крушение.
  27. Корабль попал в шторм.
  28. Машина попала в аварию.

1.Что у тебя висит над кроватью?

2.У него плохо с французским.

3.Кто выиграл? С каким счётом?

4.Он чем-то похож на одного киноактёра.

5.Он день и ночь работает над своей диссертацией.

6.Это новое средство по уходу за кожей лица.

7.Он не умеет пользоваться салфеткой, вилкой и ножом.

8.Что вас развеселило?

9.Мы с тобой будем воевать на шахматном поле.

10.Сколько лет она уже замужем за этим человеком?

11.Он владеет двумя иностранными языками.

12.Здесь ремонт. Пахнет краской и ещё какой-то гадостью.

13.Он так дрожит над своими оценками и так унижается перед всеми преподавателями, что просто противно.

14.Он всем пожертвовал ради науки.

15.Депутаты должны отчитываться перед избирателями.

16.Этот район богат золотом и железной рудой, а тот — каменным углём.

17.Химией называется наука о веществах и их превращениях.

18.Лёд можно колоть специальным ножом.

19.Избушка, избушка, встань ко мне передом, а к лесу задом!

20.Ты не помнишь, чем заканчивается роман «Анна Каренина»?

21.Операцию по коррекции зрения делают лазером.

22.К сожалению, твоя точка зрения не совпадает с общепринятой.

23.На минимальную зарплату, очевидно, можно обеспечить себя всем самым необходимым.

24.Я любуюсь посаженными тобою цветами.

 

Домашнее задание

1.Объясните следующие пословицы и поговорки:

Борода росла — разума не принесла.

«Борода росла — разума не принесла.»
Смысл в том, что возраст сам по себе не делает человека умнее. Можно повзрослеть внешне (например, стать старше, «отрастить бороду»), но так и не стать мудрым

Век живи, век учись․

Даже если ты уже многое знаешь, всегда есть что-то новое: опыт, знания, навыки.

Не тот живет больше, кто живет дольше.

Человек может прожить много лет, но ничего значимого не сделать. А другой — прожить меньше, но оставить после себя добрые дела, знания, помощь другим, яркий след.

2. Подберите антонимы к следующим словосочетаниям։

Вечный мир, взрослый человек, молодая барышня, короткий миг, последнее утро, горький плач, безответственный поступок, короткий день, быстрое движение․

Вечный мир – временный мир

Взрослый человек – ребёнок (или малолетний человек)

Молодая барышня – пожилая женщина

Короткий миг – долгий миг

Последнее утро – первое утро

Горький плач – радостный смех

Безответственный поступок – ответственный поступок

Короткий день – длинный день

Быстрое движение – медленное движение

3. Образуйте словосочетания из данных основ, а после словосочетания превратите в предложения։

красный, правый, зеленая, частый, духовник, золотой, кафтан, покой, корень, покорный, герань․

красный кафтан

правый корень

зелёная герань

частый покой

духовник покорный

золотой корень

Предложения

На празднике он надел красный кафтан.

В задаче нужно было найти правый корень уравнения.

На подоконнике стояла зелёная герань.

В доме воцарился частый покой.

Духовник был покорный и скромный человек.

В горах растёт золотой корень.

Կենսաբանություն

1.Ի՞նչ հիմնական սննդանյութեր են անհրաժեշտ մարդու օրգանիզմին և ինչ դեր են կատարում։

Մարդու օրգանիզմի նորմալ աճի, զարգացման և գործունեության համար անհրաժեշտ են հիմնական սննդանյութեր՝ սպիտակուցներ, ածխաջրեր, ճարպեր, վիտամիններ, հանքային նյութեր և ջուր։ Սպիտակուցները ապահովում են օրգանիզմի կառուցվածքը և վերականգնումը, ածխաջրերը և ճարպերը ծառայում են որպես էներգիայի աղբյուր, իսկ վիտամիններն ու հանքային նյութերը կարգավորում են կենսական գործընթացները և ամրացնում առողջությունը։ Ջուրը կարևոր է բոլոր գործընթացների համար և ապահովում է նյութափոխանակությունը։ Այսպիսով, բոլոր այս սննդանյութերը միասին ապահովում են օրգանիզմի լիարժեք և ճիշտ աշխատանքը։

2.Ի՞նչ տարբերություն կա վիտամինների և հանքանյութերի միջև։

Վիտամիններն ու հանքանյութերը երկուսն էլ անհրաժեշտ են օրգանիզմին, սակայն ունեն տարբեր բնույթ և դեր։ Վիտամինները օրգանական նյութեր են, որոնք կարգավորում են կենսագործունեության գործընթացները և հաճախ ստացվում են սննդից փոքր քանակներով, իսկ հանքանյութերը անօրգանական նյութեր են, որոնք մասնակցում են մարմնի կառուցվածքին (օրինակ՝ ոսկորներ, ատամներ) և տարբեր ֆիզիոլոգիական գործընթացներին։ Այսպիսով, հիմնական տարբերությունն այն է, որ վիտամինները կարգավորող դեր ունեն, իսկ հանքանյութերը՝ թե՛ կառուցողական, թե՛ կարգավորող դեր։

3.Ո՞ր վիտամիններն են ջրում լուծվող և ինչու է կարևոր դրանց ամենօրյա ընդունումը։

Ջրում լուծվող վիտամիններն են B խմբի վիտամինները և C վիտամինը։ Դրանք չեն կուտակվում օրգանիզմում, որովհետև հեշտությամբ լուծվում են ջրում և ավելցուկը դուրս է գալիս մեզի միջոցով։ Այդ պատճառով կարևոր է դրանց ամենօրյա ընդունումը, որպեսզի օրգանիզմը մշտապես ստանա անհրաժեշտ քանակը և ապահովվի նորմալ նյութափոխանակությունը, էներգիայի արտադրությունը և իմունային համակարգի ճիշտ աշխատանքը։

4.Ո՞ր մթերքներն են հարուստ վիտամին C-ով և ինչ ազդեցություն ունի այն իմունային համակարգի վրա։

Վիտամին C-ով հարուստ են ցիտրուսային մրգերը (նարինջ, կիտրոն), ինչպես նաև կիվին, ելակը, սև հաղարջը, պղպեղը, կաղամբը և կանաչ բանջարեղենները։ Վիտամին C-ն ուժեղացնում է իմունային համակարգը, օգնում է օրգանիզմին պայքարել վարակների դեմ և նպաստում է վերքերի արագ ապաքինմանը։ Այսպիսով, այս վիտամինի կանոնավոր ընդունումը կարևոր է առողջության պահպանման և հիվանդություններից պաշտպանվելու համար։

5.Ի՞նչ է նշանակում «հավասարակշռված սննդակարգ» և ինչ բաղադրիչներ պետք է այն ներառի:

Հավասարակշռված սննդակարգ նշանակում է այնպիսի սննդակարգ, որը պարունակում է բոլոր անհրաժեշտ սննդանյութերը ճիշտ քանակներով և հարաբերակցությամբ՝ ապահովելով օրգանիզմի նորմալ աճը, զարգացումը և գործունեությունը։ Այն պետք է ներառի սպիտակուցներ, ածխաջրեր, ճարպեր, վիտամիններ, հանքային նյութեր և ջուր, ինչպես նաև բազմազան մթերքներ՝ մրգեր, բանջարեղեն, հացահատիկայիններ, կաթնամթերք և սպիտակուցային սնունդ։ Այսպիսով, հավասարակշռված սնունդը ապահովում է էներգիա, առողջություն և օրգանիզմի ճիշտ աշխատանք։

Եռում: Եռման ջերմաստիճան:

Ի՞նչ երևույթներ են նկատվում հեղուկի մեջ նրա տաքացման պրոցեսում:

Ջերմաստիճանի բարձրացում – սկզբում հեղուկի ջերմաստիճանը աստիճանաբար բարձրանում է, քանի որ այն կլանում է ջերմություն։

  1. Ինչու՞ են հեղուկի ներսում առաջանում պղպջակներ:
    Հեղուկի ներսում պղպջակներ են առաջանում, որովհետև տաքանալիս տեղի է ունենում եռում․ հեղուկի մոլեկուլները արագանում են, վերածվում գոլորշու և ձևավորում գազային պղպջակներ հեղուկի ներսում։
  2. Ինչպիսի՞ն է պղպջակների «վարքը» հեղուկը տաքացնելիս: Ինչո՞ւ է եռացող ջուրն «աղմկում»:
    Սկզբում առաջանում են շատ փոքր պղպջակներ (հաճախ՝ լուծված գազերից), որոնք կարող են առաջանալ հատակին ու պատերին և արագ անհետանալ։
    Ջերմաստիճանը բարձրանալիս արդեն առաջանում են գոլորշու պղպջակներ, բայց ներքևի շերտերում դրանք հաճախ փլվում են, քանի որ դեռ չեն դիմանում ճնշմանը։
  3. Ի՞նչ ուժեր են ազդում գոլորշիով լցված օդի պղպջակի վրա` հեղուկի ներսում:

    Ծանրության ուժ – ուղղված է դեպի ներքև (պղպջակի «քաշը») Լողացնող (Արխիմեդյան) ուժ – ուղղված է դեպի վեր, որը առաջանում է հեղուկի կողմից

  4. Ի՞նչ է եռումը: Ո՞ր պրոցեսն են անվանում եռում:

    եռում կոչվում է այն պրոցեսը, երբ հեղուկը տաքանալիս իր ամբողջ ծավալով սկսում է վերածվել գոլորշու։

    Այսինքն՝ եռումը այն երևույթն է, երբ հեղուկի ներսում առաջանում են գոլորշու պղպջակներ, որոնք բարձրանում են դեպի մակերես և դուրս գալիս։

  5. Ի՞նչն են անվանում հեղուկի եռման ջերմաստիճան: Եռման ընթացքում արդյոք հեղուկն ավելի է տաքանում:
    Հեղուկի եռման ջերմաստիճան են անվանում այն ջերմաստիճանը, որի դեպքում սկսվում է եռում, այսինքն՝ հեղուկը իր ամբողջ ծավալով անցնում է գոլորշու վիճակի (երբ գոլորշու ճնշումը հավասարվում է արտաքին ճնշմանը)։
  6. Ինչի՞ց է կախված հեղուկի եռման ջերմաստիճանը:
    Արտաքին ճնշումից – որքան մեծ է ճնշումը, այնքան բարձր է եռման ջերմաստիճանը, իսկ փոքր ճնշման դեպքում՝ իջնում է (օրինակ՝ լեռներում ջուրը ավելի շուտ է եռում)։ Հեղուկի բնույթից – տարբեր նյութեր ունեն տարբեր եռման ջերմաստիճաններ, քանի որ նրանց մոլեկուլների միջև փոխազդեցությունները տարբեր են։ Խառնուրդներից և լուծված նյութերից – եթե հեղուկում կան լուծված նյութեր (օրինակ՝ աղ), եռման ջերմաստիճանը սովորաբար բարձրանում է։
  7. Եռացող ջուրը որտե՞ղ է ավելի տաք՝ ծովի մակերևույթի՞ն, լեռան գագաթին, թե՞ խոր հանքահորում:
    Ծովի մակերևույթին ճնշումը «նորմալ» է, և ջուրը եռում է մոտ 100°C։ Լեռան գագաթին ճնշումը փոքր է, դրա համար եռման ջերմաստիճան նվազում է, և ջուրը եռում է ավելի ցածր ջերմաստիճանում (100°C-ից քիչ)։
  8. Ինչի՞ վրա է հիմնված շուտեփուկ կաթսայի աշխատանքի սկզբունքը:

Հուշում․

Բարձր ճնշումը պահպանվում է հեղուկից բարձր փականների և փակ հերմետիկ կափարիչի շնորհիվ, ուստի ջրի եռման ջերմաստիճանը հասնում է 200 °C-ի: Եռման ջերմաստիճանը կախված է արտաքին ճնշումից: Արտաքին ճնշման աճով հեղուկի եռման կետը մեծանում է

Շուտեփուկ կաթսայի աշխատանքը հիմնված է այն փաստի վրա, որ եռման ջերմաստիճան կախված է արտաքին ճնշումից։

Քանի որ կաթսան հերմետիկ փակ է, ներսում գոլորշին չի դուրս գալիս և ճնշումը մեծանում է։ Արդյունքում՝ ջրի եռման ջերմաստիճանը բարձրանում է (սովորական 100°C-ից բարձր)։

  1. Օգտագործելով նկարը՝ բացատրե՛ք՝ ինչպես  կարելի է ջուրը եռացնել սովորական սենյակային ջերմաստիճանում:
  2. Ինչի՞ հաշվին է տեղի ունենում սառնարանի ներսի ջերմաստիճանի նվազումը։
    Սառնարանի ներսի ջերմաստիճանի նվազումը տեղի է ունենում ջերմության «դուրս հանելու» հաշվին՝ այսինքն՝ ջերմությունը տեղափոխվում է ներսից դեպի դրս։

Թրաֆիքինգ

Թրաֆիքինգը (մարդկանց թրաֆիքինգ) ծանր հանցագործություն է, որը նշանակում է մարդկանց շահագործում՝ խաբեության, հարկադրանքի կամ ուժի միջոցով։

Պարզ ձևով՝ դա այն է, երբ ինչ-որ մեկը մարդուն օգտագործում է իր շահի համար՝ առանց նրա ազատ և իրական համաձայնության։

Թրաֆիքինգը կարող է ներառել՝

  • մարդկանց ստիպել աշխատել առանց վարձատրության (աշխատանքային շահագործում)
  • սեռական շահագործում
  • մարդկանց վաճառք կամ փոխանցում ուրիշներին շահի դիմաց
  • երեխաների օգտագործում մուրացկանության, աշխատանքի կամ այլ նպատակներով

Գործնական քերական ություն

134.Երկու շարքերից ընտրել արմատ և ածանց և կազմել ածանցավոր բառեր:
Ա. Վարսավիր, հայ, բույր, հյուր, ջերմ, գոգ, արգելել, ավազ, ճաշ, եղեգն, վարդ, ամուր, կտակ, դարբին, ծառ, վառ, խնձոր, այգի, ելք, լվացք, կտակ, դպիր, արվեստ:
Բ. -անոց, -արան, -ոց, -ստան, -ուտ:

վարսավիրանոց, վարսավիրանոց, հայաստան, բույրանոց, հյուրանոց, ջերմ անոց, գոգնոց, արգել ոց, ավազ արան, ճաշ արան, եղեգնոց, վարդան ոց, ամր ոց,

 

վարս-անոց  վարսանոց

հայ – ստան  Հայաստան

բույր  -ոց  բույրոց

հյուր – անոց  հյուրանոց

ջերմ – ոց  ջերմոց

գոգ – ոց  գոգոց

արգել – ոց  արգելոց

ավազ  – անոց  ավազանոց

ճաշ  – արան  ճաշարան

եղեգն  -անոց  եղեգնանոց

վարդ  -անոց  վարդանոց

ամուր – ոց  ամրոց

կտակ  – արան  կտակարան

դարբին  – անոց  դարբնանոց

ծառ – աստան ծառաստան

վառ – արան  վառարան

խնձոր – անոց  խնձորանոց

այգի  – ստան  այգեստան

ելք – արան  ելքարան

լվացք – արան  լվացքարան

դպիր – անոց  դպրանոց

արվեստ – անոց  արվեստանոց

135. Տրված արմատներով կազմիր մեկական հոդակապով ու անհոդակապ բարդ բառ:
Ջուր, ծաղիկ, հաց, որս, պար, արյուն, արվեստ, աստղ, տուն:

ջուր – ջրաղաց (հոդակապով), ջրակաթիլ (անհոդակապ)

ծաղիկ – ծաղկաստան (հոդակապով), ծաղկեփունջ (անհոդակապ)

հաց – հացատուն (հոդակապով), հացթուխ (անհոդակապ)

որս – որսորդ (հոդակապով), որսշուն (անհոդակապ)

պար – պարահանդես (հոդակապով), պարուսույց (անհոդակապ)

արյուն – արյունահոսություն (հոդակապով), արյունարբու (անհոդակապ)

արվեստ – արվեստանոց (հոդակապով), արվեստասեր (անհոդակապ)

աստղ – աստղադիտարան (հոդակապով), աստղերգ (անհոդակապ)

տուն – տնատեր (հոդակապով), տնտեսություն (անհոդակապ)

136.Տրված նախածանցներով կազմել 3-ական ածանցավոր բառ:
Ան-
ապ-
բաց-
գեր-
դժ-
համ-
հակ-
ստոր-
չ-
տ-
դեր-
արտ-
փոխ-
ենթ-
անդր-

Ան-  անգույն, անիմաստ, անհայտ
ապ-  ապօրինի, ապագա, ապաշխարել
բաց-  բացատրել, բացահայտել, բացել, բացոդյա
գեր-  գերազանցել, գերագնահատել, գերիշխել
դժ-  դժվար, դժգոհ, դժբախտ
համ-  համագործակցել, համաձայն, համատեղ
հակ-  հակառակ, հակազդել, հակամարտ
ստոր-  ստորագրել, ստորաբաժանում, ստորակետ
չ-  չտեսնել, չհասկանալ, չգիտել
տ-  տանել, տպագրել, տրամադրել
դեր- դերասան, դերակատար, դերաբաշխում
արտ-  արտագրել, արտահայտել, արտահայտել
փոխ- փոխել, փոխանակել, փոխարինել
ենթ- ենթադրել, ենթարկվել, ենթագիտակցություն
անդր- անդրադառնալ, անդրադարձ, անդրազգային

137.Տրված վերջածանցներով կազմել 3-ական ածանցավոր բառ;
-ալի-
-գին-
-անի-
-ավուն-
-յալ-
-ուն-
-ելի-
-ան-
-անակ-
-անոց-
-ոց-
-ուստ-
-եստ-
-իչ-
-յուն-
-ստան-
-վածք-
-ույց-
-ք-

-ալի  սիրելի, տեսանելի, լսելի
-գին  թանկագին, պատվագին, սրբագին
-անի  հայկական, քաղաքային, գարնանային
-ավուն  դեղնավուն, կարմրավուն, կապտավուն
-յալ  գրածյալ, անցյալ, եկյալ
-ուն  գեղեցիկուն, քնքուշուն, լուսավորուն
-ելի  ընթեռնելի, հասանելի, կիրառելի
-ան  գյուղական, պետական, աշնան
-անակ  հարվածանակ, շարժանակ, պտտանակ
-անոց  դպրոցանոց, վարսանոց, հյուրանոց
-ոց  ջերմոց, արգելոց, գոգոց
-ուստ  հագուստ, զարդուստ, կահուստ
-եստ  արվեստ, արհեստ, հյուսեստ
-իչ  գրիչ, հաշվիչ, վարիչ
-յուն  գեղեցկություն, ազատություն, արագություն
-ստան  Հայաստան, Վրաստան, Բուլղարիաստան
-վածք  կառուցվածք, ձևվածք, հագվածք
-ույց  ցուցույց, կառույց, շինույց
  կյանք, խոսք, գիրք


138. Բառաշարքում գտնել վերջածանցավոր բառերը և ընդգծել ածանցները:

Վայրի, խոհուն, մրգատու, մականուն, փութկոտ, մուրացկան, առհավետ, արգելակ, գունեղ, ոսկեգույն, նվազագույն, բանակ, խորք, միածին, զայրույթ, դռնակ, միաբան, իշխան, հարսնացու:

խոհ_ուն_

մրգատ_ու_

մական_ուն_

փութկ_ոտ_

մուրացկ_ան_

առհավե_տ_

արգելա_կ_

գուն_եղ_

ոսկեգու_յն_

նվազագու_յն_

միած_ին_

զայրու_յթ_

դռն_ակ_

միաբ_ան_

իշխան (-ան)

142․ Տրված գոյականներին  ածանցներ ավելացրո´ւ և կազմի´ր ածականներ:

Սիրտ, վախ, քար,  մայր, երկինք, արև, փայտ, լեռ(ն), փողոց, երկաթ, օդ, ծաղիկ, եղբայր, ոսկի, արծաթ, ծով, Ամերիկա, Ֆրանսիա, Գերմանիա:

Անսիրտ, վախկոտ, քարոտ, մայրական, երկնային, արևոտ, փայտե, լեռնային, փողոցային, երկաթյա, օդային, ծաղկաոր, եղբայրական, ոսկյա, արծաթյա, ծովային, Ամերիկյան, Ֆրանսիական, Գերմանական, 

185.Տրված բառերում առանձնացրո՛ւ արմատը և ածանցը․ ածանցները գունավորի՛ր։

Օրինակ՝  ան-զեն,  դժ-գոհ

Անգութ,  դժբախտ, դժգոհ, դժկամ, անտուն,  լճակ, շնիկ, գառնուկ, տնական, ծովային, ուրախալի,  մեղմաբար, վեհորեն, աշակերտուհի, կանաչեղեն։

ան_գութ_

դժ_բախտ_

դժ_գոհ_

դժ_կամ_

ան_տուն_

լիճ_ակ_

շուն_իկ_

գառ_նուկ_

տուն_ական_

ծով_ային_

ուրախ_ալի_

մեղմաբար → մեղմ

վեհորեն → վեհ

աշակերտ_ուհի_

կանաչ_եղեն_

171.Բացատրի՛ր դարձվածքները բառարանի օգնությամբ:
Իրար սրտից ջուր խմել –
Հազար մաղով անցկացրած –
Հիվանդի համար ջուր բերող –
Գլխին կրակ թափել –
Կանաչ-կարմիրը կապել –
Կոպեկի համար մեռած –
Ուրիշի բնում ձու ածել –
Ոտքի կոխան դարձնել –
Փուշը մատից հանել –
Գրքի մի երեսը կարդալ —

Իրար սրտից ջուր խմել – շատ մտերիմ լինել, իրար լավ հասկանալ

Հազար մաղով անցկացրած – շատ փորձված, մանրամասն ստուգված

Հիվանդի համար ջուր բերող – շատ հոգատար, նվիրված մարդ

Գլխին կրակ թափել – շատ զայրացնել, մեծ վիշտ կամ ցավ պատճառել

Կանաչ-կարմիրը կապել – խայտառակ վիճակում հայտնվել, շփոթվել կամ անհարմար դրության մեջ ընկնել

Կոպեկի համար մեռած – շատ ժլատ, չափազանց խնայող

Ուրիշի բնում ձու ածել – ուրիշի հաշվին ապրել, ուրիշի վրա բեռ դառնալ

Ոտքի կոխան դարձնել – ստորացնել, անարգել, ոտնահարել

Փուշը մատից հանել – դժվարությունից ազատվել, խնդիրը լուծել

Գրքի մի երեսը կարդալ – քիչ բան իմանալ, մակերեսային գիտելիք ունենալ

201.Փակագծերում տրվածներից ընտրել այն բառը, որը փոխաբերական իմաստով կլրացնի տողասկզբի բառին։
1. առվակ (կարկաչուն, մոլորված, լայն)
2. ժայռ (բարձր, մտախոհ, ուղղաձիգ)
3. ծաղիկ (բուրավետ, դեղին, ժպտուն)
4. փողոց (ուրախ, ասֆալտապատ, լայն)
5. սենյակ (կահավորված, նորոգված, հյուրընկալ)
6. հուշարձան (քարե, նախշազարդ, հպարտ)
7. բերդ (կիսավեր, ալևոր, հինավուրց)
8. ցայտաղբյուր (գեղեցիկ, քանդակազարդ, զվարթ)
9. ամպ (ճերմակ, թավահոնք, անձրևաբեր)
10. գիրք (կաշեպատ, մաշված, իմաստուն)

առվակ – կարկաչուն

ժայռ – մտախոհ

ծաղիկ – ժպտուն

փողոց – ուրախ

սենյակ – հյուրընկալ

հուշարձան – հպարտ

բերդ – ալևոր

ցայտաղբյուր – զվարթ

ամպ – թավահոնք

գիրք – իմաստուն

232․Ո՞ր զույգերի երկու բառերը նույն արմատը չունեն։

Տեր – տիրույթ

Շեն – շինարար

Գետ – գիտակ

Կիրթ – կրթօջախ

Սին — սննդարար

Տեր – տիրույթ – նույն արմատ (տիր-)

Շեն – շինարար – նույն արմատ (շին-)

Գետ – գիտակ – տարբեր արմատներ

Կիրթ – կրթօջախ – նույն արմատ (կրթ-)

Սին – սննդարար –  տարբեր արմատներ

235․Բառաշարքում ընդգծել ապ- նախածանցն ունեցող բառերը:

Ապաշնորհ, ապուր, ապազգային, ապիկար, ապաբախտ, ապուշ, ապակի, ապերախտ, ապուպապ, ապօրինի, ապուխտ, ապագա, ապացույց, ապստամբ, ապավեն, ապառաժ, ապաստան, ապար, ապտակ, ապրուստ:

ապաշնորհ

ապուր

ապազգային

ապիկար

ապաբախտ

ապուշ

ապակի

ապերախտ

ապուպապ

ապօրինի

ապուխտ

ապագա

ապացույց

ապստամբ

ապավեն

ապառաժ

ապաստան

ապար

ապտակ

ապրուստ

236.Բառաշարքում ընդգծել անհոդակապ բառերը:

Տնավեր, շաքարավազ, բազմազգ, հեքիաթասաց, շքերթ, ագեվազ, բեռնատար, եռակողմ, ցլամարտ, տոմսարկղ, ուղեկալ, հաղթանդամ, աղվեսագի, գինետուն, ձյունառատ, վազանց, արգավանդ, լուսանկար, հերարձակ:

տնավեր
շաքարավազ
բազմազգ
հեքիաթասաց
շքերթ
բեռնատար
եռակողմ
ցլամարտ
տոմսարկղ
ուղեկալ
հաղթանդամ
գինետուն
ձյունառատ
վազանց
լուսանկար
հերարձակ

Ճապոնիա

Պետական կարգը՝ սահմանադրական միապետություն
Ճապոնիան ժամանակակից աշխարհի առավել զարգացած ու հզոր երկրներից է:
Մյուս երկրներից նկատելիորեն տարբերվում է իր ուրույն աշխարհագրական դիրքով,
պատմական անցյալով, լեզվով, տնտեսական զարգացման ուղիով և բնութագրական այլ
գծերով: Ճապոնացիներն իրենց երկիրը դեռևս միջնադարից անվանել են «Նիհոն» կամ «Նիպպոն» ։ Ճապոնիա բառն ունի չինական ծագում և նշանակում է «ծագող արևի երկիր
(արևը խորհրդանշված է երկրի դրոշի վրա):
Աշխարհագրական դիրքը: Ճապոնիան ծովային պետություն է: Երկրի տարածքի մեծ մասը կազմում են Հոնսյու, Հոկայդո, Կյուսյու ու Սիկոկու համեմատաբար խոշոր, իսկ փոքր մասը՝ Ռյուկյու, Օկինավա և այլ մանր կղզիներն ու կղզեխմբերը: Կղզիները ձգվում են հյուսիս-արևելքից հարավ-արևմուտք ուղղությամբ: Դրանք ողողվում են անմիջապես Խաղաղ օվկիանոսի կամ դրա մասերի՝ Ճապոնական, Օխոտի և Արևելաչինական ծովերի ջրերով: Եվրասիա մայրցամաքից՝ Կորեական թերակղզուց Ճապոնիան բաժանված է
Կորեական լայն նեղուցով, Սախալին կղզուց՝ Լապերուզի նեղուցով: Հնուց մինչև XIX դարի կեսերը Ճապոնիայի ինքնամեկուսացվածությունը պայմանավորված էր գլխավորապես երկրի վերոգրյալ աշխարհագրական դիրքով: Արգելված էին օտարերկրացիների մուտքը Ճապոնիա և ճապոնացիների ելքը դեպի արտասահման:
Երկրորդ աշխարհամարտի ժամանակ Ճապոնիան դարձավ պարտված երկիր: Հետպատերազմյան ժամանակաշրջանում երկիրն իրականացրեց տնտեսական մեծ վերելք, լայնորեն միջազգայնացրեց իր տնտեսությունը և հասարակական կյանքը:
Տարածքի չափով Ճապոնիան գերազանցում է եվրոպական պետություններից շատերին:
Բնական պայմանները և ռեսուրսները:
Երկրի տարածքի շուրջ 3/4-ը զբաղեցնում են
երիտասարդ լեռները: Ժամանակակից հզոր Ճապոնիայում, լեռներում կառուցված
տրանսպորտային թունելների, կամուրջների և օդանավակայանների շնորհիվ, հաղթահարվել են տրանսպորտային հաղորդակցության դժվարությունները: Սակայն շարունակում է անլուծելի մնալ երկրաշարժավտանգության հիմնախնդիրը: Աշխարհի
երկրաշարժային ամենաակտիվ գոտում գտնվող Ճապոնիայում հաճախ են տեղի ունենում ուժեղ և նույնիսկ կործանարար երկրաշարժեր: Տնտեսությանը մեծ վնաս են հասցնում նաև երկրաշարժի հետևանքով առաջացող ցունամիի ալիքները:
Ճապոնիայի ամենաբարձր կետը Ֆուձիյամա գործող հրաբուխն է (3776 մ), որը ճապոնացիների համար սրբազան լեռ է, ինչպես Արարատը հայերի համար: Հարթավայրերը սակավաթիվ են: Համեմատաբար խոշորը Կանտո (Տոկիոյի) հարթավայրն է:
Ճապոնիայի տարածքում կան բազմաթիվ օգտակար հանածոների (երկաթ, մանգան,
տիտան, ուրան) հանքավայրեր, սակայն դրանց պաշարները մեծ չեն: Համեմատաբար
նշանակալի են պղնձի և ցինկի պաշարները: Զգալի են նաև քարածխի, ծծմբի, կաոլինի
(ճենապակու հումքի) պաշարները:
Կլիման երկրի տարածքի մեծ մասում նպաստավոր է գյուղատնտեսության համար:
Այն գերազանցապես մուսսոնային է: Խոնավ կլիմայի պատճառով երկրի ջրագրական
ցանցը խիտ է, սակայն գետերը, տարածքի փոքրության պատճառով, բնականաբար
կարճ են: Գերակշռում են սահանքավոր ու ջրառատ գետերը, որոնք օգտագործվում են ոռոգման և էլեկտրաէներգիա ստանալու նպատակներով: Համեմատաբար խոշոր գետերը գտնվում են Հոնսյու կղզում: Տեղումների տարեկան բավարար քանակի շնորհիվ երկրի գերակշիռ մասում հողագործությունն անջրդի է:
Երկրի տարածքի 2/3-ն անտառածածկ է: Անտառներն առավելապես ունեն ռեկրեացիոն նշանակություն։

Բնակչությունը Ճապոնական ազգի ու լեզվի ձևավորման վերաբերյալ գիտական կարծիքները միանշանակ ստույգ չեն:
Ազգագրագետների կարծիքով՝ ճապոնական ազգի ձևավորման գործընթացն սկսվել է Ք. ա. I հազարամյակի կեսերին երկրի կղզիներում Կորեական թերակղզուց մի շարք ցեղերի վերաբնակեցումով: Այդ ցեղերի մարդիկ միախառնվել են կղզիներում ավելի վաղ հայտնված այնի ցեղի մարդկանց հետ:
Ճապոնիայի բնակչությունը ներկայումս աշխարհում առանձնանում է իր մեծ թվով՝ 124,5 մլն (2021թ.): Աշխարհի երկրների շարքում Ճապոնիան այդ ցուցանիշով 10-րդն է:
Ճապոնիայի բնակչությունն առանձնանում է նաև մեկ այլ հատկանիշով՝ ինքնամեկուսացված գոյատևման պայմաններում ազգային բարձր միատարրությամբ: Ճապոնացիները կազմում են երկրի բոլոր բնակիչների 99%-ը: Մյուս ազգերից են այնիները, չինացիները, կորեացիները:
Երկրում տնտեսական ավելի բարձր աճ ապահովելու նպատակով Ճապոնիան XX
դարի երկրորդ կեսից սկսեց իրականացնել բնակչության ծնելիության նվազեցմանն ուղղորդված ժողովրդագրական քաղաքականություն (այս առումով Ճապոնիան աշխարհի զարգացած երկրների շարքում միակն է):
Բնակչության թվի աճին խանգարող գործոն է եղել Առաջին և Երկրորդ աշխարհամարտերին Ճապոնիայի մասնակցության հետևանքով կրած մարդկային կորուստը, որը գնահատվում է ավելի քան 2 մլն: Այդ իրադարձության, ինչպես նաև սոցիալտնտեսական քաղաքականության հաջող իրականացման հետևանքով Ճապոնիայի
բնակչության բնական աճի ցուցանիշը կտրուկ նվազել է: Այժմ՝ 2020-ական թվականներին
այն արդեն կազմում է –0,4–ից –0,5%, ինչը նշանակում է, որ յուրաքանչյուր տարի երկրի
բնակչության թիվը կրճատվում է 500–600 հազար մարդով:
Ներկայումս Ճապոնիայի բնակչության թիվն արդեն ոչ թե նախկին 127 մլն մակարդակի
վրա է, այլ իջել է 124,5 մլն մակարդակի:
Բնակչության մահացության էական կրճատմամբ, ինչպես սպասելի էր, երկարել է
բնակչության կյանքի սպասվող միջին տևողությունը՝ հասնելով աշխարհում ամենաբարձր
ցուցանիշի (84 տարի):
Ճապոնական ազգի մյուս բնութագրական գիծը, չինացիների նման, կրոնի նկատմամբ ցուցաբերվող թույլ հետաքրքրությունն է: Բնակիչների միայն 30%-ն է իրեն համարում հավատացյալ, ընդ որում, դրանցից մոտ 84%-ը դավանում է սինտոիզմ, իսկ ավելի քան 71%-ը՝ բուդդիզմ:
Ճապոնիայի բնակչությունը բնութագրվում է նաև երկրի մարդկանց անհավասարաչափ տեղաբաշխումով: Քանի որ երկրի մակերևույթի շուրջ 3/4-ը զբաղեցնում են բարձր լեռները, ապա բնակչությունը տեղաբաշխված է հիմնականում ծովի մակարդակից մինչև 1000 մ բարձրության ցածրադիր՝ առավելապես ծովափնյա գոտում, ինչպես նաև Կանտոյի կամ Տոկիոյի (Հոնսյու կղզի) ու Իսիկարիի (Հոկայդո կղզի) հովիտներում:Երկրի տարածքի մոտ 3%-ը կազմող տարածքում կենտրոնացած է ամբողջ բնակչության շուրջ 60%-ը: Լեռնային շրջանները նոսր են բնակեցված: Այդտեղ կա ավելի քան 8 մլն լքված տուն:
Ճապոնիայի բնակչության բնորոշ մյուս
բնութագիրը երկրի բարձր քաղաքայնացվածությունն է: Քաղաքներում է բնակվում այս երկրի բնակիչների 91,9%-ը:
Քաղաքների մեծ մասը հիմնադրված է ցածրադիր հարթավայրերում, հատկապես ծովափնյա գոտում:
Երկրի, ինչպես նաև ամբողջ աշխարհի խոշորագույն քաղաքը Տոկիոն է՝ ավելի քան 39
մլն բնակչությամբ: Տոկիո մեգապոլիսի շրջակայքում ձևավորվել է շատ քաղաքների խոշոր
կուտակում՝ մեգալոպոլիս, որն անվանվում է
Տոկայդո (կամ Տոկիո-տո): Խոշորագույն քաղաքներ են նաև Օսական, Յոկոհաման, Նագոյան, Կիոտոն, Կիտակյուսուն և Սապպորոն:Եվ վերջապես, Ճապոնիայի բնակչության կարևոր բնութագիր է դրա տեղաբաշխման բարձր խտությունը: Միջին թվաբանական խտությունը, որն ինքնին շատ
բարձր է՝ 333 մարդ/կմ2 , իրականում ավելի բարձր է: Ծովափնյա գոտու որոշ մասերում
հասնում է ռեկորդային մեծության՝ 700 մարդ/կմ2 ։ Դա շատ մեծ խնդիրներ է առաջացնում
կառուցապատման, տրանսպորտի, մթնոլորտային օդի մաքրության պահպանության,
աղմուկի դեմ պայքարի և այլ խնդիրների կազմակերպված լուծման համար:

Պատասխանել հարցերին

1.Որո՞նք են Ճապոնիայի աշխարհագրական դիրքի առանձնահատուկ գծերը:

Ճապոնիան կղզային պետություն է՝ կազմված բազմաթիվ կղզիներից, որոնցից խոշորներն են Հոնսյու, Հոկայդո, Կյուսյու և Սիկոկու։

2.Բնական ո՞ր ռեսուրսներով է հարուստ Ճապոնիան:

Ճապոնիան համեմատաբար աղքատ է օգտակար հանածոներով, սակայն ունի որոշակի բնական ռեսուրսներ․

Կան մետաղական հանածոներ՝ երկաթ, մանգան, տիտան, ուրան, բայց դրանց պաշարները մեծ չեն։

3.Ինչպիսի՞ն է Ճապոնիայի կլիման:

Ճապոնիայի կլիման ընդհանուր առմամբ մուսսոնային է և խոնավ։

Երկրի մեծ մասում կլիման նպաստավոր է գյուղատնտեսության համար։

Բնորոշ են սեզոնային քամիները որոնք բերում են շատ տեղումներ։

4.Ինչպիսի՞ պետական կարգ և կառուցվածք ունի Ճապոնիան:

Ճապոնիան ունի սահմանադրական միապետություն պետական կարգ։

Երկրի ղեկավարը կայսրն է, սակայն նրա իշխանությունը հիմնականում խորհրդանշական է։

Իրական պետական կառավարումը իրականացվում է կառավարության և խորհրդարանի կողմից։

5.Ինչպիսի՞ նշանավաոր վայրեր կան Ճապոնիայի այցելելու համար։

Ճապոնիան ունի բազմաթիվ հետաքրքիր և նշանավոր վայրեր, որոնք գրավում են զբոսաշրջիկներին ամբողջ աշխարհից․

Ֆուձի լեռ

Կիոտոյի տաճարներ 

Տոկիո

6.Նկարագրել Ճապոնիայի բնակչությունը:

Թվաքանակը կազմում է մոտ 124,5 մլն մարդ (2021 թ.), և աշխարհում զբաղեցնում է մոտ 10-րդ տեղը։

7.Գրի՛ր մի քանի հետաքրքիր փաստ ճապոնիայի մասին:

Ճապոնիան հաճախ անվանում են «ծագող արևի երկիր», քանի որ նրա անունը՝ «Նիհոն» կամ «Նիպպոն», հենց դա է նշանակում։

 Երկրում կա ավելի քան 100 գործող հրաբուխ, որոնցից ամենահայտնին Ֆուձի լեռն է։

 Ճապոնիան գտնվում է աշխարհի ամենաակտիվ երկրաշարժային գոտիներից մեկում, այդ պատճառով երկրաշարժերը այստեղ բավական հաճախ են լինում։

Կոռուպցիա

Կոռուպցիան պարզ ասած՝ իշխանության կամ պաշտոնի չարաշահումն է անձնական շահի համար։

Եթե մի քիչ ավելի բացատրենք․ կոռուպցիա նշանակում է, երբ ինչ-որ մեկը, ով ունի իշխանություն կամ պատասխանատվություն (օրինակ՝ պաշտոնյա, ոստիկան, ուսուցիչ, բժիշկ), իր դիրքը օգտագործում է ոչ թե հասարակության օգտի համար, այլ իր անձնական շահի համար։

Օրինակներ

  • Կաշառք վերցնել (օրինակ՝ գումար՝ գործը “արագ լուծելու” համար)
  • Ծանոթով գործ սարքել (նույնիսկ եթե ուրիշն ավելի արժանի է)
  • Պետական փողերը վատնել կամ գողանալ
  • Անօրինական արտոնություններ տալ

Ինչու է դա վատ

Կոռուպցիան շատ լուրջ խնդիր է, որովհետև՝

  • խախտում է արդարությունը
  • խանգարում է երկրի զարգացմանը
  • մարդիկ կորցնում են վստահությունը պետության նկատմամբ
  • լավ մասնագետները կարող են դուրս մնալ համակարգից