12.Գրի՛ր տաս այնպիսի բառեր,որոնց գրությունն ու արտասանությունը տարբերվեն:
ռադիո, եղբայր:
-
ռադիո – րադյո
-
եղբայր – յեղբայր
-
մարդ – մարթ
-
ուրբաթ – ուբփատ
-
ճանճ-ճանջ
-
մրջյուն – մրչուն
-
վարդ – վարթ
-
բարձր – բարցր
-
թուղթ – թուխտ
- օձ-օց
15.Գրիր տրված պայմաններին բավարարող հինգական բառ:
Սկսվեն և ավարտվեն ձայնավորով:
Արա
Անի
Արա
երեխա
Եվա
Սկսվեն ձայնավորով և ավարտվեն ձայնեղ բաղաձայնով:
Արագ
Օգնություն
Ուժեղ
Եղբայր
առյուծ
Սկսվեն ձայնեղ բաղաձայնով և ավարտվեն ձայնավորով:
բարի
գինի
մայա
լարի
վարի
Սկսվեն ձայնավորով և ավարտվեն խուլ բաղաձայնով:
ետ
Արկ
Իսկ
Օտք
Ետ
Սկսվեն խուլ բաղաձայնով և ավարտվեն ձայնավորով:
կարի
սերի
թոշի
շինի
փարի
18.Գտի՛րսխալգրությամբբառերըևուղղի՛ր:
Ա.Համարձակ, բարձունք, վերադարձ, վարձատրել, հարձուփորձ, հարձակում, մրձույթ:
Բ. Դեղձ, դաղձ, դեղձանիկ, բաղձանք, օցանման, ատաղծագործ:
Համարձակ, բարձունք, վերադարձ, վարձատրել, հարձուփորձ, հարձակում, մրձույթ
Սխալներն ու ուղղումները
հարձուփորձ – հարձափորձ
մրձույթ – մրցույթ
Դեղձ, դաղձ, դեղձանիկ, բաղձանք, օցանման, ատաղծագործ
Սխալներն ու ուղղումները
-
օցանման – ոցման
-
ատաղծագործ – ատաղձագործ
20. Տրված բառերի կազմությունն ու գրությունը բացատրի՛ր:
ա) Անհյուրընկալ, զրուցընկեր, դյուրընկալ, գահընկեց, անընդհատ, համընթաց:
բ) Միջօրե, հանապազօրյա, ոսկեզօծ, ապօրինի,առօրյա, առօրեական, բացօթյա, բարօրություն, զօրուգիշեր:
գ) Մանրէ, վայրէջք, հնէաբան, որևէ, երբևէ:
անհյուրընկալ
կազմություն․ ան– (ժխտական նախածանց) + հյուր + ընդունել → ընդունել բայից ածական։
գրություն․ «ան» + «հյուրընկալ», ձայնեղ–խուլ շփում չկա, չի փոխվում։
2. զրուցընկեր
կազմություն․ զրույց / զրուց– + ընկեր
գրություն․ բաղադրյալ անուն․ «զրուց» արմատ + «ընկեր» բառի միացում։
3. դյուրընկալ
կազմություն․ դյուր (հեշտ) + ընդունել → դյուրընկալ
գրություն․ արմատը «դյուր» է, ընդունել-ի «ընկալ» ձևը պահպանվում է։
4. գահընկեց
կազմություն․ գահ + ընկեց (ընկնել բայից ածական)
գրություն․ բաղադրյալ անուն՝ «գահ» + «ընկեց»։
5. անընդհատ
կազմություն․ ան– (ժխտ.) + ընդհատ
գրություն․ նախածանց «ան» + «ընդհատ»՝ դադար չունեցող։
6. համընթաց
կազմություն․ համ– (համատեղություն) + ընթաց
գրություն․ «համ» + «ընթաց»՝ միասին ընթացող։
բ) Միջօրե, հանապազօրյա, ոսկեզօծ, ապօրինի, առօրյա, առօրեական, բացօթյա, բարօրություն, զօրուգիշեր
1. միջօրե
կազմություն․ միջ (մեջ, կես) + օրե (օր)
գրություն․ «միջօրե»՝ կեսօրին մոտ, կեսօրյա։
2. հանապազօրյա
կազմություն․ հանապազ (ամեն օր) + օրյա
գրություն․ «հանապազ» բառն անփոփոխ է, դրան միանում է «օրյա»։
3. ոսկեզօծ
կազմություն․ ոսկե + զօծ (ծածկած, պատված)
գրություն․ ոսկե → ոսկե– + զօծ = ոսկեզօծ (սկզբում ձայնավորից զիջում չի լինում)։
4. ապօրինի
կազմություն․ առ–/ապ– նախածանց (ժխտ.) + օրին (օրենք) + -ի (վերջածանց)
գրություն․ «ապ» նախածանցը բառաձևում տալիս է ժխտում։
5. առօրյա
կազմություն․ առ + օրյա
գրություն․ «օ» ձայնավորը պահպանվում է․ կյանքում ամենօրյա։
6. առօրեական
կազմություն․ առօրյա + ևական (-ական)
գրություն․ առօրյա → առօրեա– → առօրեական։
7. բացօթյա
կազմություն․ բաց (արտաքին, բացված) + օթ (օթևան) + -յա
գրություն․ «օթ» արմատը պահպանվում է։
8. բարօրություն
կազմություն․ բար + օր (բարօր) + -ություն
գրություն․ «օր» արմատը «օրէ» հնչումով է, բայց գրվում է «օր»։
9. զօրուգիշեր
կազմություն․ զօրու– (զոր, ուժ) + գիշեր → «զօրուգիշեր» (գիշեր-ցերեկ)
գրություն․ բաղադրյալ բառ, օ փոխվում է ո–ի։
գ) Մանրէ, վայրէջք, հնէաբան, որևէ, երբևէ
1. մանրէ
կազմություն․ մանի (մանր) + է (էություն)
գրություն․ «մանր» արմատը ձայնափոխությամբ դարձել է «մանր–է» → «մանրէ»։
2. վայրէջք
կազմություն․ վար (վայր) + իջնել → իջք
գրություն․ «վայր» + «էջք» = վայրէջք (էջք ձևը անփոփոխ է)։
3. հնէաբան
կազմություն․ հնէ (հնագույն) +աբան (ուսանող, հետազոտող)
գրություն․ «հնէ» արմատը պահպանվում է՝ հնէաբան։
4. որևէ
կազմություն․ որ + էլ (երե)
գրություն․ ձայնափոխությամբ «որ + ե՛վե» → որևէ։
5. երբևէ
կազմություն․ երբ + ևե (երբևէ – ինչ–որ ժամանակ)
գրություն․ ձևը հաստատված է՝ երբևէ։
21.Որտեղ անհրաժեշտ է, ը գրի՛ր:
Անակ.նկալ, ան.մբռնելի, օր.ստօրե, ակ.նթարթ, ան.նդմեջ, լուսն.կա, մթ.նկա, համ.նդհանուր, մերթ.նդմերթ, ան.նթեռնելի,ակ.նհայտ, ան.նդհատ, անհյուր.նկալ, սր.նթաց:
Անակնկալ
անըմբռնելի
օրըստօրե
ակնթարթ
անընդմեջ
լուսնկա
մթնկա
համընդհանուր
մերթընդմերթ
անընթեռնելի
ակընհայտ
անընդհատ
անհյուրընկալ
սրընթաց
22.Կետերի փոխարեն դհ, դ, կամ թ գրի՛ր:
Ըն.ացք, ըն.արձակ, անըն.ատ, ըն.միջել, ըն.անուր, ըն.ամենը, ըն.անալ, ըն.րել, ակն.արթ, անդա.ար, ըն.երցել, ըն.առաջ, անըն.եռնելի:
ընթացք – ընթացք
ընդարձակ – ընդարձակ
անընթատ – անընդհատ
ընդմիջել – ընդմիջել
ընդանուր – ընդհանուր
ընդամենը – ընդամենը
ընթդանալ – ընթանալ
ընդրել – ընթրել
ակնթարթ – ակնթարթ
անդահար – անդադար
ընթերցել – ընթերցել
ընդառաջ – ընդառաջ
անընթեռնելի – անընթեռնելի
23.Պարզի՛ր, թե ինչի՛հ իման վրա է կազմվել բառաշարքը և ավելացրո՛ւ նոր բառեր:
Արևմտաեվրոպական, Ոսկեվազ, դափնեվարդ,…:
24.Յուրաքանչյուր շարքում կետերը փոխարինի՛ր նման հնչողություն ունեցող տրված արմատներով:
Ող, ոխ, ուղտ, ուխտ, թյուր, թույր, բույր, բյուր, բարկ, բարք, վարկ, վարք, աղտ, ախտ:
Թոք…, …ոտել,…ակալ, …նաշար,…ուբարք, …աբեկել
…տադրուժ, …ատեր,վարքու…, …ություն,…իմացություն, ձյունա…,համ…, …ավոր: