Задание 1 : Вставьте правильную форму глаголов идти – ходить, ехать –

ездить:

Сейчас она … в магазин, а я … в университет. 2. Мой старший брат … в

офис, он каждый день … туда. 3. Бабушка каждую субботу … на рынок,

сейчас она тоже … туда. 4. Пять дней в неделю я … в университет, сегодня

среда и я тоже … в университет. 5. Мой брат не каждый день … на работу, но

сейчас он … туда. 6. Каждый вечер мой друг … на стадион на тренировку.7.

Мы … в цирк. Моя подруга не любит … в цирк. 8. Мне не нравится … на

трамвае. 9. Каждый вторник я и Юля … в бассейн. 10. Сейчас я … в банк. А

вы часто … в банк?

Сейчас она идёт в магазин, а я иду в университет.

Мой старший брат идёт в офис, он каждый день ходит туда.

Бабушка каждую субботу ходит на рынок, сейчас она тоже идёт туда.

Пять дней в неделю я хожу в университет, сегодня среда и я тоже иду в университет.

Мой брат не каждый день ходит на работу, но сейчас он идёт туда.

Каждый вечер мой друг ходит на стадион на тренировку.

Мы идём в цирк. Моя подруга не любит ходить в цирк.

Мне не нравится ездить на трамвае.

Каждый вторник я и Юля ходим в бассейн.

Сейчас я иду в банк. А вы часто ходите в банк?

Задание 2.  Вставьте вместо точек нужные глаголы движения: идти, ходить, ехать, ездить.

1. Ты всегда … на работу пешком? 2. Каждое лето мы … в Турцию. 3. Почему этот автобус … так медленно? Мы можем опоздать на урок! 4. Смотрите, сегодня он … в университет в новом костюме. 5. Ты вчера … в поликлинику? 6. В театр мы … на такси, а обратно мы … пешком. 7. На чём вы обычно … на работу? 8. Когда он думает, он … по комнате. 9. По этой дороге все машины … только в одну сторону. 10. Куда ты сейчас …? – На день рождения к брату. 11. Куда вы … отдыхать в прошлом году? 12. Когда он … в фирму, он встретил в метро своего друга. 13. Вчера мы … на дачу. Туда мы … на электричке, а обратно мы … на автобусе. 14. Они … по улице и разговаривали. 15. Вчера он … на футбол. Туда он … радостный, а обратно он … грустный.

• Ты всегда ходишь на работу пешком?

• Каждое лето мы ездим в Турцию.

• Почему этот автобус едет так медленно? Мы можем опоздать на урок!

• Смотрите, сегодня он идёт в университет в новом костюме.

• Ты вчера ходил в поликлинику?

• В театр мы ехали на такси, а обратно мы шли пешком.

• На чём вы обычно ездите на работу?

• Когда он думает, он ходит по комнате.

• По этой дороге все машины едут только в одну сторону.

• Куда ты сейчас идёшь? – На день рождения к брату.

• Куда вы ездили отдыхать в прошлом году?

• Когда он ехал в фирму, он встретил в метро своего друга.

• Вчера мы ездили на дачу. Туда мы ехали на электричке, а обратно мы ехали на автобусе.

• Они шли по улице и разговаривали.

• Вчера он ходил на футбол. Туда он шёл радостный, а обратно он шёл грустный.

Ответьте на вопросы используя слова в скобках.

1. – О чём вы говор́или? (мо́я шќола) – О моей школе. – Куд́а он́и ход́или? – В мою школу.
2. – Где он́и б́ыли? – Отќуда он́и пришл́и? (н́аша ст́удия) _______________________________
3. – С кем вы там встр́етились? – Коѓо вы там в́идели? (их сестр́а) _____________________
4. – Куд́а он́и приезж́ают? – Откуд́а он́и у́ехали? (наш ѓород) ___________________________
5. – Что вы обсужд́аете? – О чём вы говор́ите? (еѓо ид́ея) _____________________________
6. – С кем ты болт́ала? – Коѓо ты встр́етила? (твой брат) ______________________________
7. – С кем вы игр́али? – Ком́у ты п́ишешь? (тво́и сёстры) _______________________________
8. – Коѓо он́и приглас́или? – С кем он́и танцев́али? (в́аши друзь́я) _______________________

1. Մեծ Բրիտանիայի տնտեսության բնորոշ գծերը
Մեծ Բրիտանիան բարձր զարգացած երկիր է։ Նրա տնտեսությունը բազմաճյուղ է, սակայն ամենամեծ դերը ունի ծառայությունների ոլորտը՝ հատկապես ֆինանսական և բանկային ծառայությունները։ Երկիրը կարևոր դեր ունի համաշխարհային տնտեսության և միջազգային առևտրի մեջ։ Մեծ ֆինանսական կենտրոն է City of London-ը։

2. Արդյունաբերական առաջատար ճյուղերը և տեղաբաշխումը
Մեծ Բրիտանիայում զարգացած են մեքենաշինությունը, ավտոմոբիլաշինությունը, քիմիական արդյունաբերությունը, էլեկտրոնիկան, մետալուրգիան և նավթավերամշակումը։ Արդյունաբերության հիմնական կենտրոններն են London, Birmingham, Manchester, Liverpool, Glasgow և Sheffield։

3. Գյուղատնտեսական գլխավոր ճյուղերը
Գյուղատնտեսության մեջ մեծ տեղ ունի անասնապահությունը՝ կաթնատու և մսատու անասնաբուծությունը, ոչխարաբուծությունը, խոզաբուծությունը և թռչնաբուծությունը։ Բուսաբուծությունից հիմնականում աճեցնում են ցորեն, գարի, կարտոֆիլ և շաքարի ճակնդեղ։

4. Արտաքին առևտրի դերը
Արտաքին առևտուրը շատ կարևոր է Մեծ Բրիտանիայի տնտեսության համար։ Երկիրը ներմուծում է հումք և սննդամթերք, իսկ արտահանում է մեքենաներ, սարքավորումներ, քիմիական և բարձր տեխնոլոգիական արտադրանք։

1․ Բացատրեք, թե ինչպե՞ս է տեղի ունենում ջերմափոխանակումը մթնոլորտի ստորին՝ տաք, և վերին՝ սառը, շերտրրի միջև: Ձեզ հայտնի ո՞ր օրենքի վրա է հիմնված այդ ջերմափոխանակումը:Նկարագրեք մի փորձ, որն ապացուցում է, որ տաքացման գործընթացում հեղուկի տաք հոսքերը բարձրանում են, իսկ սառը հոսքերը նվազում են:

1․Արեգակը տաքացնում է Երկրի մակերևույթը։

2․Մակերևույթը տաքացնում է իրեն հարակից օդը։

3․Տաքացած օդը դառնում է ավելի թեթև (նրա խտությունը փոքրանում է) և բարձրանում է վերև։

4․Վերին շերտերում օդը սառչում է, խտությունը մեծանում է, և այն իջնում է ներքև։

2․ Ջերմահաղորդման որ եղանակն են անվանում կոնվեկցիա: Որն է կոնվեկցիայի և ջերմահաղորդականության երևույթի հիմնական տարբերությունը: Ինչո՞վ է կոնվեկցիան տարբերվում ջերմային հաղորդակցությունից:

Կոնվեկցիա են անվանում ջերմահաղորդման այն եղանակը, երբ ջերմությունը փոխանցվում է հեղուկների կամ գազերի մասսայական շարժման (հոսքերի) միջոցով։
Այսինքն՝ տաքացած շերտերը բարձրանում են, սառը շերտերը իջնում, և առաջանում է շրջանառություն։

3․Նկարագրեք օդում կոնվեկցիան ցուցադրող փորձը:

• Թղթից կտրում ենք շրջանաձև պարույր որպեսզի այն կարողանա ազատ պտտվել։

• Պարույրը կախում ենք թելով այնպես, որ այն ազատ շարժվի։

• Տակը տեղադրում ենք վառված մոմ

  • Մոմի բոցից տաքացած օդը բարձրանում է վերև։

  • Բարձրացող օդային հոսքը սկսում է պտտեցնել թղթե պարույրը։

  • Եթե մոմը հեռացնենք, պարույրի պտույտը դադարում է։

4․Նկարագրեք ջրում կոնվեկցիան ցուցադրող փորձը:

1. Անոթը լցնում ենք սառը ջրով։

2. Հատակին զգուշությամբ դնում ենք կալիումի պերմանգանատի փոքր բյուրեղ (որպեսզի ջրի շարժումը տեսանելի դառնա)։

3. Անոթը տաքացնում ենք ներքևից՝ հենց բյուրեղի հատվածում։

• Տաքացման վայրում ջուրը սկսում է տաքանալ։

• Ներկված տաք ջուրը բարձրանում է վերև՝ առաջացնելով տեսանելի հոսք։

• Վերին շերտերի ավելի սառը ջուրը իջնում է ներքև։

• Անոթի ներսում առաջանում է շրջանառու շարժում։

5․Ինչպե՞ս է գոյանում ամպը:

Ամպերը գոյանում են, երբ տաք և խոնավ օդը բարձրանում է վեր, սառչում և ջրային գոլորշին խտանում է։

6․Ինչպե՞ս է առաջանում քամին:

Քամիները առաջանում են օդի ճնշման և ջերմաստիճանի տարբերությունների պատճառով։

7․Հնարավո՞ր է արդյոք կոնվեկցիան պինդ մարմիններում։ Ինչո՞ւ?
Կոնվեկցիան պահանջում է միջավայրի մասսայական շարժում՝ հեղուկի կամ գազի շերտերի բարձրանալով կամ իջնելով։

8․Նշե՛ք բնական կոնվեկցիայի առաջացման պատճառները:

Բնական կոնվեկցիան տեղի է ունենում ինքնուրույն, առանց որևէ արտաքին ուժի ներգրավման, միայն նյութի ներսում ջերմության և խտության տարբերությունների պատճառով։

9․Իսկ կարո”ղ ես ասել թե ի՞նչ է հարկադրական կոնվեկցիան? 

Հարկադրական կոնվեկցիա տեղի է ունենում այն ժամանակ, երբ հեղուկի կամ գազի շարժումը ստեղծվում է արտաքին ուժի շնորհիվ, այլ ոչ թե միայն բնական տաքացում-խտության տարբերության հետևանքով։

10․Բերե՛ք կոնվեկցիայի դրսևորման օրինակներ բնության մեջ և մարդու կյանքում։

Կոնվեկցիան տեղի է ունենում, երբ ջերմությունը փոխանցվում է հեղուկների կամ գազերի շարժման միջոցով։ Այն կարելի է տեսնել և բնության մեջ, և մարդու կյանքում։

Կյանքում հավասարություն նշանակում է, որ մարդիկ ունեն նույն իրավունքները, հնարավորությունները և հարգանքը, անկախ նրանից՝ ով են նրանք։

Օրինակներ կյանքի մեջ

• Դպրոցում — բոլոր աշակերտները պետք է ունենան նույն հնարավորությունը սովորելու և պատասխանելու։

• Աշխատանքում — մարդիկ պետք է նույն աշխատանքի համար ստանան արդար աշխատավարձ։

• Օրենքի առաջ — բոլոր մարդիկ հավասար են օրենքի առաջ, անկախ նրանից՝ հարուստ են թե աղքատ։

Հավասարություն կյանքում = բոլոր մարդկանց արդար և հավասար վերաբերմունք։

Այսինքն՝ ոչ ոք չպետք է ունենա ավելի քիչ իրավունքներ միայն նրա պատճառով, թե ով է նա։

Լուծեք հավասարումների համակարգը․

x+2y-3=0

2x-3y+8=0

2x+4y-6=0

2x-3y+8=0

2x+4y-6-2x+3y-8=0

7y-14=0

7y=14

y=2

x+4-3=0

x=-1

8x+4y-32-3x-4y+7=0

5x-25=0

5x=25

x=5

5+y-3=0

y=-2

6x+15y-45=0

6x+4y-12=0

6x+15y-45-6x-4y+12=0

11y=33

y=3

3x+6-6=0

x=0

12x-15y-9-12x+8y+44=0

-7y=-35

y=5

3x-10-11=0

3x=21

x=7

-6x+2y+6+10x-2y-34=0

4x-28=0

x=7

35-y-17=0

-y=-18

y=18

5x+3y-7+6x-3y-15=0

11x-22=0

x=2

10-7=-3y

y=-1

6x+12y-18-6x+4y+50=0

16y=-32

y=-2

2x-8-6=0

2x=14

x=7

15x+9y-21-15x+25y+225=0

34y=-204

y=-6

5x-18-7=0

5x=25

x=5

Մեխանիկական էներգիայի ի՞նչ տեսակներ գիտեք: Բերեք օրինակներ:

Կինետիկ էներգիա

Սա շարժման էներգիան է։ Մարմինը կինետիկ էներգիա ունի, երբ շարժվում է։

Օրինակներ․

• վազող մարդը

• շարժվող մեքենան

• գլորվող գնդակը

• թռչող թռչունը

 Պոտենցիալ էներգիա

Սա դիրքի կամ փոխազդեցության էներգիան է։ Մարմինը պոտենցիալ էներգիա ունի, երբ գտնվում է բարձրության վրա կամ դեֆորմացված է։

Օրինակներ․

• բարձր տեղում պահված քար

• ձգված աղեղը

• սեղմված զսպանակը

• ծառից կախված խնձորը

2.Ձևակերպեք էներգիայի պահպանման օրենքը: 

Բնության մեջ էներգիան չի ստեղծվում և չի ոչնչանում, այն միայն փոխակերպվում է մի տեսակից մյուսը, իսկ փակ համակարգում նրա ընդհանուր քանակը մնում է հաստատուն։

3.Ինչպե՞ս է փոխվում որոշ բարձրությունից ընկնող գնդիկի էներգիան հենարանին (օրինակ գետնին) հարվածելուց հետո: Խախտվում է արդյոք էներգիայի պահպանման օրենքն այդ ժամանակ: Ինչու՞:

Երբ գնդիկը ընկնում է որոշ բարձրությունից, նրա պոտենցիալ էներգիան ընկնելու ընթացքում փոխվում է կինետիկ էներգիայի։

4.Ինչո՞ւ է ընկնող գնդիկի հարվածից կապարե թիթեղի ջերմաստիճանը բարձրանում:

Կապարե թիթեղի ջերմաստիճանը բարձրանում է, որովհետև ընկնող գնդիկի մեխանիկական (կինետիկ) էներգիան հարվածի պահին փոխակերպվում է ջերմային էներգիայի։

Հարվածի ժամանակ գնդիկը և կապարե թիթեղը դեֆորմացվում են (հատկապես կապարը՝ քանի որ փափուկ մետաղ է)։

5.Ի՞նչ է մարմնի ներքին էներգիան: Ինչից է կախված այն:

Մարմնի ներքին էներգիան նրա կազմող մասնիկների (ատոմների, մոլեկուլների)

• անկանոն շարժման կինետիկ էներգիաների,

• և միմյանց հետ փոխազդեցության պոտենցիալ էներգիաների գումարն է։

Այս էներգիան չի ներառում մարմնի ամբողջական շարժման կամ արտաքին դաշտում ունեցած դիրքի էներգիան։

Ինչի՞ց է կախված ներքին էներգիան

Ներքին էներգիան կախված է՝
Մարմնի ջերմաստիճանից որքան բարձր է ջերմաստիճանը, այնքան մեծ է ներքին էներգիան
Մարմնի զանգվածից մեծ զանգված ավելի շատ մասնիկներ
Նյութի տեսակից տարբեր նյութերի մասնիկները տարբեր կերպ են փոխազդում
Մարմնի ագրեգատային վիճակից

6.Նկարագրեք մի քանի փորձ՝ ապացուցելու համար մարմնի ներքին էներգիայի գոյությունը:

Տրորումով տաքացում

Փորձի ընթացք․
Երկու ձեռքերը արագ տրորում ենք իրար։

Դիտարկում․
Ձեռքերը տաքանում են։

Եզրակացություն․
Մեխանիկական աշխատանքը փոխակերպվում է ներքին (ջերմային) էներգիայի, հետևաբար մարմինը ունի ներքին էներգիա։

7.Բերեք օրինակներ, որոնք համոզում են, որ շփման կամ դիմադրության ուժերի առկայությամբ շարժվելիս փոխվում է մարմնի ֆիզիկական վիճակը:

Ձեռքերը տրորելիս
Շփման պատճառով ձեռքերը տաքանում են։ Սա նշանակում է, որ մարմնի ջերմաստիճանը բարձրանում է, այսինքն՝ փոխվում է նրա ֆիզիկական վիճակը։

Ավտոմեքենայի արգելակման ժամանակ
Արգելակման ժամանակ շփման ուժերի ազդեցությամբ արգելակների և անիվների ջերմաստիճանը մեծանում է։ Մեխանիկական էներգիան վերածվում է ջերմային էներգիայի։

Մետաղյա լարը ծալելիս կամ քարշ տալիս
Շփման և ներքին դիմադրության պատճառով լարը տաքանում է և կարող է դեֆորմացվել։ Այս դեպքում փոխվում են թե՛ ջերմաստիճանը, թե՛ ձևը։

8.Ի՞նչն է բնութագրում մեխանիկական էներգիայի փոփոխությունը:

եթե մարմնի վրա գործող արտաքին ուժերը կատարում են աշխատանք, ապա մարմնի մեխանիկական էներգիան փոխվում է։

9.Նկարագրեք փորձ, որտեղ ջերմաստիճանի բարձրացմանը զուգընթաց մեծանում է մարմնի ներքին էներգիան:

Պետք է․
ապակե բաժակ, ջուր, ջերմաչափ, տաքացնող սարք (էլեկտրական սալիկ կամ տաք ջուր)

Փորձի ընթացք․
 Բաժակը լցնում ենք սենյակային ջերմաստիճանի ջրով և չափում սկզբնական ջերմաստիճանը։
 Ջուրը դնում ենք տաքացնող սարքի վրա (կամ բաժակը դնում ենք տաք ջրի մեջ)։
 Մի քանի րոպե անց կրկին չափում ենք ջերմաստիճանը։

Դիտարկում․
Ջրի ջերմաստիճանը բարձրանում է։

Եզրակացություն․
Ջերմաստիճանի բարձրացման հետ ջրի մոլեկուլների անկանոն շարժումը արագանում է, հետևաբար մեծանում է նրանց կինետիկ էներգիան, իսկ դրանով էլ՝ ջրի ներքին էներգիան։

10.Օրինակներով կամ փորձի նկարագրությամբ հաստատել, որ աշխատանք կատարելով կարելի է փոխել մարմնի ներքին էներգիան:

Մետաղյա լարի ծալում

Փորձի ընթացք․
Մետաղալարը մի քանի անգամ ծալում և ուղղում ենք։

Դիտարկում․
Լարը տաքանում է։

Եզրակացություն․
Արտաքին աշխատանքի հետևանքով մարմնի ներքին էներգիան մեծանում է։

11.Ի՞նչ է ջերմահաղորդումը: Կարելի է ջերմահաղորդումը համարել էներգիայի փոխակերպում: Ինչու՞:

Ջերմահաղորդումը՝ դա էներգիայի փոխանցումն է մեկ մարմնից մյուսին միայն ջերմաստիճանի տարբերության պատճառով, առանց նյութերի զանգվածային տեղաշարժի։

12.Մարմնի ներքին էներգիան մեծացել է 10 Ջ-ով: Ինչ եք կարծում ջերմահաղորդմամբ, թե աշխատանք կատարելու միջոցով է տեղի ունեցել  ներքին էներգիայի այդ աճը:

• Ներքին էներգիան մեծանում է, քանի որ մարմինն է ստացել տաքություն միջավայրից։

• Օրինակ՝ տաք ջրի մեջ դնելը կամ գազը տաքացնելը

13.Տաք ջուրը խառնել են սառը ջրին: Ինչո՞ւ է խառնուրդի ջերմաստիճանը բարձր սառը ջրի ջերմաստիճանից, բայց ցածր՝ տաք ջրի ջերմաստիճանից: Բացատրեք՝ հիմնվելով մոլեկուլային-կինետիկ տեսության դրույթների վրա:

Սառը և տաք ջրերի մասնիկների շարժում

• Տաք ջրի մոլեկուլները ավելի արագ են շարժվում, որովհետև դրանց կինետիկ էներգիան մեծ է։

• Սառը ջրի մոլեկուլները դանդաղ շարժվում են, նրանց կինետիկ էներգիան փոքր է։

14.Հնարավո՞ր է արդյոք ջերմափոխանակում սառույցի և ջրի միջև, եթե երկու նյութերի ջերմաստիճանն էլ 0C: Բացատրեք ինչու:

Ջերմափոխանակումը կախված է ջերմաստիճանի տարբերությունից

• Ջերմաստիճանի տարբերությունը նշանակում է մոլեկուլների միջին կինետիկ էներգիայի տարբերություն։

• Ջերմությունը միշտ փոխանցվում է ավելի տաք մարմնից դեպի ավելի սառը մարմին։

2️⃣ Մոլեկուլների շարժումը 0 °C ջերմաստիճանում

• Սառույցի և ջրի մոլեկուլները նույն միջին արագությամբ են շարժվում (համարժեք կինետիկ էներգիա)։

• Արդյունքում մոլեկուլների միջեւ միջին էներգիայի փոխանակում չի լինում, և մաքուր ջերմափոխանակում տեղի չունի։

Արդարությունը այն սկզբունքն է, որի վրա պետք է կանգնի մարդկային հարաբերությունը։ Դա նշանակում է ճիշտն ու սխալը տարբերել ոչ թե շահից, այլ խղճից։ Արդար մարդը փորձում է յուրաքանչյուրին գնահատել իր արարքներով, ոչ թե խոսքով կամ արտաքինով։ Երբ հասարակության մեջ արդարություն կա, մարդիկ զգում են վստահություն և խաղաղություն, որովհետև գիտեն՝ իրենց ձայնը լսելի է։ Արդարությունը ուժ չէ, բայց ունի մեծ ուժ՝ փոխելու աշխարհը։