134.Երկու շարքերից ընտրել արմատ և ածանց և կազմել ածանցավոր բառեր:
Ա. Վարսավիր, հայ, բույր, հյուր, ջերմ, գոգ, արգելել, ավազ, ճաշ, եղեգն, վարդ, ամուր, կտակ, դարբին, ծառ, վառ, խնձոր, այգի, ելք, լվացք, կտակ, դպիր, արվեստ:
Բ. -անոց, -արան, -ոց, -ստան, -ուտ:
վարսավիրանոց, վարսավիրանոց, հայաստան, բույրանոց, հյուրանոց, ջերմ անոց, գոգնոց, արգել ոց, ավազ արան, ճաշ արան, եղեգնոց, վարդան ոց, ամր ոց,
վարս-անոց վարսանոց
հայ – ստան Հայաստան
բույր -ոց բույրոց
հյուր – անոց հյուրանոց
ջերմ – ոց ջերմոց
գոգ – ոց գոգոց
արգել – ոց արգելոց
ավազ – անոց ավազանոց
ճաշ – արան ճաշարան
եղեգն -անոց եղեգնանոց
վարդ -անոց վարդանոց
ամուր – ոց ամրոց
կտակ – արան կտակարան
դարբին – անոց դարբնանոց
ծառ – աստան ծառաստան
վառ – արան վառարան
խնձոր – անոց խնձորանոց
այգի – ստան այգեստան
ելք – արան ելքարան
լվացք – արան լվացքարան
դպիր – անոց դպրանոց
արվեստ – անոց արվեստանոց
135. Տրված արմատներով կազմիր մեկական հոդակապով ու անհոդակապ բարդ բառ:
Ջուր, ծաղիկ, հաց, որս, պար, արյուն, արվեստ, աստղ, տուն:
ջուր – ջրաղաց (հոդակապով), ջրակաթիլ (անհոդակապ)
ծաղիկ – ծաղկաստան (հոդակապով), ծաղկեփունջ (անհոդակապ)
հաց – հացատուն (հոդակապով), հացթուխ (անհոդակապ)
որս – որսորդ (հոդակապով), որսշուն (անհոդակապ)
պար – պարահանդես (հոդակապով), պարուսույց (անհոդակապ)
արյուն – արյունահոսություն (հոդակապով), արյունարբու (անհոդակապ)
արվեստ – արվեստանոց (հոդակապով), արվեստասեր (անհոդակապ)
աստղ – աստղադիտարան (հոդակապով), աստղերգ (անհոդակապ)
տուն – տնատեր (հոդակապով), տնտեսություն (անհոդակապ)
136.Տրված նախածանցներով կազմել 3-ական ածանցավոր բառ:
Ան-
ապ-
բաց-
գեր-
դժ-
համ-
հակ-
ստոր-
չ-
տ-
դեր-
արտ-
փոխ-
ենթ-
անդր-
Ան- անգույն, անիմաստ, անհայտ
ապ- ապօրինի, ապագա, ապաշխարել
բաց- բացատրել, բացահայտել, բացել, բացոդյա
գեր- գերազանցել, գերագնահատել, գերիշխել
դժ- դժվար, դժգոհ, դժբախտ
համ- համագործակցել, համաձայն, համատեղ
հակ- հակառակ, հակազդել, հակամարտ
ստոր- ստորագրել, ստորաբաժանում, ստորակետ
չ- չտեսնել, չհասկանալ, չգիտել
տ- տանել, տպագրել, տրամադրել
դեր- դերասան, դերակատար, դերաբաշխում
արտ- արտագրել, արտահայտել, արտահայտել
փոխ- փոխել, փոխանակել, փոխարինել
ենթ- ենթադրել, ենթարկվել, ենթագիտակցություն
անդր- անդրադառնալ, անդրադարձ, անդրազգային
137.Տրված վերջածանցներով կազմել 3-ական ածանցավոր բառ;
-ալի-
-գին-
-անի-
-ավուն-
-յալ-
-ուն-
-ելի-
-ան-
-անակ-
-անոց-
-ոց-
-ուստ-
-եստ-
-իչ-
-յուն-
-ստան-
-վածք-
-ույց-
-ք-
-ալի սիրելի, տեսանելի, լսելի
-գին թանկագին, պատվագին, սրբագին
-անի հայկական, քաղաքային, գարնանային
-ավուն դեղնավուն, կարմրավուն, կապտավուն
-յալ գրածյալ, անցյալ, եկյալ
-ուն գեղեցիկուն, քնքուշուն, լուսավորուն
-ելի ընթեռնելի, հասանելի, կիրառելի
-ան գյուղական, պետական, աշնան
-անակ հարվածանակ, շարժանակ, պտտանակ
-անոց դպրոցանոց, վարսանոց, հյուրանոց
-ոց ջերմոց, արգելոց, գոգոց
-ուստ հագուստ, զարդուստ, կահուստ
-եստ արվեստ, արհեստ, հյուսեստ
-իչ գրիչ, հաշվիչ, վարիչ
-յուն գեղեցկություն, ազատություն, արագություն
-ստան Հայաստան, Վրաստան, Բուլղարիաստան
-վածք կառուցվածք, ձևվածք, հագվածք
-ույց ցուցույց, կառույց, շինույց
-ք կյանք, խոսք, գիրք
138. Բառաշարքում գտնել վերջածանցավոր բառերը և ընդգծել ածանցները:
Վայրի, խոհուն, մրգատու, մականուն, փութկոտ, մուրացկան, առհավետ, արգելակ, գունեղ, ոսկեգույն, նվազագույն, բանակ, խորք, միածին, զայրույթ, դռնակ, միաբան, իշխան, հարսնացու:
խոհ_ուն_
մրգատ_ու_
մական_ուն_
փութկ_ոտ_
մուրացկ_ան_
առհավե_տ_
արգելա_կ_
գուն_եղ_
ոսկեգու_յն_
նվազագու_յն_
միած_ին_
զայրու_յթ_
դռն_ակ_
միաբ_ան_
իշխան (-ան)
142․ Տրված գոյականներին ածանցներ ավելացրո´ւ և կազմի´ր ածականներ:
Սիրտ, վախ, քար, մայր, երկինք, արև, փայտ, լեռ(ն), փողոց, երկաթ, օդ, ծաղիկ, եղբայր, ոսկի, արծաթ, ծով, Ամերիկա, Ֆրանսիա, Գերմանիա:
Անսիրտ, վախկոտ, քարոտ, մայրական, երկնային, արևոտ, փայտե, լեռնային, փողոցային, երկաթյա, օդային, ծաղկաոր, եղբայրական, ոսկյա, արծաթյա, ծովային, Ամերիկյան, Ֆրանսիական, Գերմանական,
185.Տրված բառերում առանձնացրո՛ւ արմատը և ածանցը․ ածանցները գունավորի՛ր։
Օրինակ՝ ան-զեն, դժ-գոհ
Անգութ, դժբախտ, դժգոհ, դժկամ, անտուն, լճակ, շնիկ, գառնուկ, տնական, ծովային, ուրախալի, մեղմաբար, վեհորեն, աշակերտուհի, կանաչեղեն։
ան_գութ_
դժ_բախտ_
դժ_գոհ_
դժ_կամ_
ան_տուն_
լիճ_ակ_
շուն_իկ_
գառ_նուկ_
տուն_ական_
ծով_ային_
ուրախ_ալի_
մեղմաբար → մեղմ
վեհորեն → վեհ
աշակերտ_ուհի_
կանաչ_եղեն_
171.Բացատրի՛ր դարձվածքները բառարանի օգնությամբ:
Իրար սրտից ջուր խմել –
Հազար մաղով անցկացրած –
Հիվանդի համար ջուր բերող –
Գլխին կրակ թափել –
Կանաչ-կարմիրը կապել –
Կոպեկի համար մեռած –
Ուրիշի բնում ձու ածել –
Ոտքի կոխան դարձնել –
Փուշը մատից հանել –
Գրքի մի երեսը կարդալ —
Իրար սրտից ջուր խմել – շատ մտերիմ լինել, իրար լավ հասկանալ
Հազար մաղով անցկացրած – շատ փորձված, մանրամասն ստուգված
Հիվանդի համար ջուր բերող – շատ հոգատար, նվիրված մարդ
Գլխին կրակ թափել – շատ զայրացնել, մեծ վիշտ կամ ցավ պատճառել
Կանաչ-կարմիրը կապել – խայտառակ վիճակում հայտնվել, շփոթվել կամ անհարմար դրության մեջ ընկնել
Կոպեկի համար մեռած – շատ ժլատ, չափազանց խնայող
Ուրիշի բնում ձու ածել – ուրիշի հաշվին ապրել, ուրիշի վրա բեռ դառնալ
Ոտքի կոխան դարձնել – ստորացնել, անարգել, ոտնահարել
Փուշը մատից հանել – դժվարությունից ազատվել, խնդիրը լուծել
Գրքի մի երեսը կարդալ – քիչ բան իմանալ, մակերեսային գիտելիք ունենալ
201.Փակագծերում տրվածներից ընտրել այն բառը, որը փոխաբերական իմաստով կլրացնի տողասկզբի բառին։
1. առվակ (կարկաչուն, մոլորված, լայն)
2. ժայռ (բարձր, մտախոհ, ուղղաձիգ)
3. ծաղիկ (բուրավետ, դեղին, ժպտուն)
4. փողոց (ուրախ, ասֆալտապատ, լայն)
5. սենյակ (կահավորված, նորոգված, հյուրընկալ)
6. հուշարձան (քարե, նախշազարդ, հպարտ)
7. բերդ (կիսավեր, ալևոր, հինավուրց)
8. ցայտաղբյուր (գեղեցիկ, քանդակազարդ, զվարթ)
9. ամպ (ճերմակ, թավահոնք, անձրևաբեր)
10. գիրք (կաշեպատ, մաշված, իմաստուն)
առվակ – կարկաչուն
ժայռ – մտախոհ
ծաղիկ – ժպտուն
փողոց – ուրախ
սենյակ – հյուրընկալ
հուշարձան – հպարտ
բերդ – ալևոր
ցայտաղբյուր – զվարթ
ամպ – թավահոնք
գիրք – իմաստուն
232․Ո՞ր զույգերի երկու բառերը նույն արմատը չունեն։
Տեր – տիրույթ
Շեն – շինարար
Գետ – գիտակ
Կիրթ – կրթօջախ
Սին — սննդարար
Տեր – տիրույթ – նույն արմատ (տիր-)
Շեն – շինարար – նույն արմատ (շին-)
Գետ – գիտակ – տարբեր արմատներ
Կիրթ – կրթօջախ – նույն արմատ (կրթ-)
Սին – սննդարար – տարբեր արմատներ
235․Բառաշարքում ընդգծել ապ- նախածանցն ունեցող բառերը:
Ապաշնորհ, ապուր, ապազգային, ապիկար, ապաբախտ, ապուշ, ապակի, ապերախտ, ապուպապ, ապօրինի, ապուխտ, ապագա, ապացույց, ապստամբ, ապավեն, ապառաժ, ապաստան, ապար, ապտակ, ապրուստ:
ապաշնորհ
ապուր
ապազգային
ապիկար
ապաբախտ
ապուշ
ապակի
ապերախտ
ապուպապ
ապօրինի
ապուխտ
ապագա
ապացույց
ապստամբ
ապավեն
ապառաժ
ապաստան
ապար
ապտակ
ապրուստ
236.Բառաշարքում ընդգծել անհոդակապ բառերը:
Տնավեր, շաքարավազ, բազմազգ, հեքիաթասաց, շքերթ, ագեվազ, բեռնատար, եռակողմ, ցլամարտ, տոմսարկղ, ուղեկալ, հաղթանդամ, աղվեսագի, գինետուն, ձյունառատ, վազանց, արգավանդ, լուսանկար, հերարձակ:
տնավեր
շաքարավազ
բազմազգ
հեքիաթասաց
շքերթ
բեռնատար
եռակողմ
ցլամարտ
տոմսարկղ
ուղեկալ
հաղթանդամ
գինետուն
ձյունառատ
վազանց
լուսանկար
հերարձակ