Գործնական քերականություն

114. Այսօր, տանտիրուհի, մորեղբայր բառերով և այս օր(ը), տան տիրուհի, մոր եղբայր բառակապակցություններով կազմի՛ր նախադասություններ:

Օրինակ՝ Հորեղբայրս մեծ ու գեղեցիկ այգի ունի: Հորս ամենամեծ եղբայրն արդեն թոռ ունի:

Այսօր եղանակը մռայլ էր։

Տանտիրուհին պատրաստել էր գեղեցիկ հյուրասիրություն։

Մորեղբայրս աշխատում է որպես ծրագրավորող։

Այս օրը դեռ երկար կհիշվի։

Այս տան տիրուհին վաճառել է իր տան գույքը։

Իմ մոր ողբայրը 25 տարեկան է։

115. Տրված բաղադրյալ բառերի իմաստներն արտահայտի՜ր բառակապակցություններով:

Օրինակ՝ դարավերջ – դարի վերջ,

Աշխատասենյակ – աշխատելու համար նախատեսված սենյակ:

Գառնարած-գառ արածացնող

բարեսիրտ-բարի սիրտ ունեցող

չարամիտ-չար միտք ունեցող

լեռնագագաթ-լեռան գագաթ,

արագահոսարագ հոսող

հարթավայր-հարթ վայր

աստղագիտություն-գիտություն աստղերի մասին

սրտիկ-փոքր սիրտ

կեչուտ-կեչիների պուրակ:

116. Տրված բաղադրյալ բառերի իմաստներն արտահայտի՛ր բառակապակցություններով:

Օրինակ՝ միաեղջյուր – մի եղջյուր ունեցող:

Վիպագիր-վեպ գրող

մեծագլուխ-մեծ գլուխ ունեցող

,սրընթաց-արագ ընթացող

երկերեսանի-երկու երես ունեցող

զբոսայգի-զբոսնելու այգի,

սրամիտ-սուր միտք ունեցող,

հեռուստացույց-հեռուն ցույց տվող

պահարան-պահոցի տեղ

հայաստանցի-Հայաստննի բնակիչ:

117. Տրված բաղադրյալ բառերի իմաստները բառակապակցություններով արտահայտի՛ր:

Հանքափոր-հանք փորող

գրագետ-գրել,կարդալ իմացող մարդ,գիտուն մարդ

պատմագիր-պատմություն գրող

խաղագիրք-խաղերի գիրք

խնդրագիրք-խնդիրների գիրք,

խնդրագիր-գրավոր դիմում

, մասրուտ-մասրենիներ թփեր,

հեղինակավոր-հեղինակություն ունեցող:

Արմատը բաղադրիչների չբաժանվող, բառի հիմնական իմաստն արտահայտող մասն է: Արմատից կամ բառից նոր բառ կազմող մասնիկը ածանց է: Արմատներն իրար կապող ա մասնիկը կոչվում է հոդակապ: Միայն մեկ արմատից կազմված բառերր պազ են: Բաղադրիչներից (արմատ, ածանց) կազմված բառերը բաղադրյալ են:

Ուղղագրություն և ուղղախոսություն

118. Կարդա´ տրված բառերը և պարզի´ր, թե ինչպե՞ս է կարդացվում ընդգծված սկզբնատառ ե-ն:

Երևան, Երազ, եկեղեցի, ելակ, երգ, երկինք, երդում, եզակի, երակ: Այս բոլոր բառերում գրվում է ե, կարդացվում է    յ+է

119. Տրված նախադասություններում գտի´ր այն բառերը, որոնց սկզբնատառ ե-ն կարդացվում է է:

Ձեր հարևանի որդին եմ: Այդ թիմի մարզիկների՞ց ես: Մենք լավ ընկերներ ենք: Արդեն մեծ տղաներ եք: Իմ բարեկամներն են:

120. Կարդա´ տրված բառերը և պարզի´ր, թե ինչպե՞ս են կարդացվում ընդգծված ե տառերը:

Լեռնային, գերազանց, դերասան, բերանբաց, մեղավոր, տարեկան, ջրաներկ, Նարե, ծովեզր, տասներեք, քառասուներկու, մեներգ, համերգ, ապերջանիկ, աներևակայելի, աներևույթ:Այս բոլոր բառերում կարդացվում ե-ն է;

121. Կարդա´ տրված բառերը և պարզի´ր, թե ի՞նչ տառով է արտահայտվում բառասկզբի օ հնչյունը:

Օգտակար, օ թյակ, օ թևան, օ րական, օ ղակաձև, օ տար, օ րենք, օ րինակ, ով, ովքեր: Տրված բառերի բառասկզբի օ-ն և ո-ն կարդացվում են օ։

122. Կարդա´բառերը և պարզի´ր, թե ո՞ր դեպքում ինչպե՞ս է կարդացվում ընդգծված ո տառը:

Ա. Ոտք, որոշում, որկրամոլ, որոտալ, որակ, ոգևորել, ոգևորություն: Այս բառերում կարդացվում է ո-ն վ+օ

Բ. Կարոտ, հեռավոր, բաճկոն, արոտ, հորդ, հովազ, ուղևոր, բարձրորակ, արագոտն, հայորդի, պարզորոշ, բազմոտանի, առողջ:

Այս բառերում կարդացվում է օ

123. Կարդա´տրված բառերը և պարզի´ր, թե ինչո՞վ է տարբերվում ընդգծված ե տառի արտասանությունը Ա ե Բ խմբի բառերում:

Ա.Ամենաերևելի, ամենաերգեցիկ, ամենաերջանիկ, ինքնաեռ, ամենաերկար: Այս բառերում ձայնավորից հետո գրվող ե-ն կարդցվում յ+է, 

Բ. Հորեղբայր, աներես, անեփ, խուռներամ,ապերախտ, անեղծ, շքերթ: Այս բառերում բաղաձայնից հետո գրվող ե-ն կարդացվում է է

124. Կարդա´ տրված բառերը և պարզի՛ր, թե ինչո՞վ է տարբերվում ընդգծված ո տառի արտասանությունը Ա և Բ խմբի բառերում:

Ա. Ամենաորոշակի, ամենաորակյալ, արջաորս. նրբաոճ,եռաոստ: Ձայնավորից հետո գրվող ո-ն կարդացվում է վ+օ

Բ.Անողնաշար, քեռորդի, Արագածոտն, փղոսկր, անորոշ, երկոտանի, չորքոտանի ։Բաղաձայնից հետո լսվող ո-ն գրվում է ո,կարդացվում օ

Տնային512,513,515

512. Բասկետբոլիստի 50 նետումներից 22‐ը չեն հասել նպատակին։ Դիպուկ նետումներից 9‐ը նա արել է՝ գտնվելով տուգանային հրապարակի սահ­ մաններից դուրս։ Տուգանային հրապարակի ներսից արված հաջող նետումից թիմը ստանում է 2 միավոր, իսկ դրսից արվածից՝ 3 միավոր։ Իր թիմի համար քանի՞ միավոր է վաստակել բասկետբոլիստը։

Լուծում՝

50-22=28

28×2=56

2×3=6

56+6=62

Պատ․՝62

513. Երեք զամբյուղներում հավասար քանակներով նուռ կար։ Երբ յուրաքան­ չյուր զամբյուղից վերցրին 3 նուռ, բոլոր զամբյուղներում միասին այնքան նուռ մնաց, որքան մինչ այդ կար երկու զամբյուղում։ Քանի՞ նուռ կար յուրաքանչյուր զամբյուղում։

Լուծում՝3X3=9

Պատ․՝9 նուռ

515. Երեք առևտրականներ միասին վաստակել են 80000 դրամ։ Առաջին և երկրորդ առևտրականները միասին վաստակել են 48000 դրամ, իսկ երկրորդն ու երրորդը միասին՝ 78000 դրամ։ Որքա՞ն է վաստակել յուրա­ քանչյուրը։ Վանդակների մեջ գրե՛ք այնպիսի թվանշաններ, որոնց դեպքում կստացվեն հավասարություններ.

Լուծում՝

․՝80000-48000=32000

78000-32000=46000

48000-46000=2000

 

Պատ․՝32000,46000,2000

 

 

Մաթեմատիկա դասարանական

511. Պահեստ բերեցին 370 տուփ, որոնցից յուրաքանչյուրում կար շոկոլադի 25 սալիկ։ Որքա՞ն է պահեստ բերված սալիկների զանգվածը, եթե մեկ սալիկի զանգվածը 170 գ է։

Լուծում՝

370×25=9250

9250×170=1582500

Պատ․՝1582500

514. Տասներկումասանոց կինոնկարի հեռուստատեսային ցուցադրումը տևում է 15 ժամ` ներառյալ գովազդի ժամանակը։ Կինոնկարի բոլոր մասերը նույն տևողությունն ունեն։ Որքա՞ն է յուրաքանչյուր մասի տևողությունը, եթե այն ուղեկցվում է տասրոպեանոց գովազդով։

Լուծում՝

15×60=900

12×10=120

900-120=880

Պատ․՝880

525. Կատարե՛ք հաշվումները` առանց բաժանման հաշվեկանոնից օգտվելու.

ա) (18 + 27) ։ 3=15

18+27=45

45:3=15

բ) (16 + 28) ։ 4=11

16+28=44

44:4=11

գ) (3 ⋅ 25) ։ 5=15

3×25=75

75:5=15

դ) (18 ⋅ 132) ։ 6=396

18×132=2376

2376:6=396

ե) (39 ⋅ 1205) ։ 13=3615

39×1205=46995

46995:13=3615

զ) (48 ⋅ 5327) ։ 16=15981

48×5327=255696

255696:16=15981

է) (10372 ⋅ 51) ։ 17=31116

10372×51=528972

528972:17=31116

ը) (2375 ⋅ 80) ։ 40=4750

2375×80=190000

190000:40=4750

թ) (4096 ⋅ 75) ։ 25։=12288

4096×75=307200

307200:25=12288